دکتر رضا نادری

متخصص ارتوپدی و فلوشیپ جراحی مچ پا
انتشار: 19 دسامبر 2018
سزاموئیدیت

استخوان های کنجدی (سزاموئید) منحصر به فرد هستند زیرا تنها استخوان هایی در بدن می باشند که بوسیله مفاصل به استخوان های دیگر متصل نمی شوند. این استخوان ها  به وسیله تاندون ها به دیگر استخوان ها متصل شده و یا در درون عضلات بدن جای گرفته اند.


نمونه های استخوان های کنجدی در بدن شامل کشکک زانو و دو استخوان کوچک در پا می شوند که هر کدام تقریبا به اندازه یک دانه ذرت می باشند. این دو استخوان در زیر سر استخوان متاتارس اول پا قرار دارند که یکی از آن ها در قسمت بیرونی و دیگری در نزدیکی قسمت میانی پا جای گرفته است. این استخوان ها در تاندون خم کننده شست پا قرار دارند.

استخوان کنجدی چیست؟

استخوان های کنجدی در پا کاربردهایی چندگانه دارند. آن ها وزن بدن را تحمل کرده، به تاندون ها اجازه اعمال نیروهای بیشتر بر روی استخوان را می دهند. هنگامی که تاندون های احاطه کننده استخوان های سزاموئید تحریک و ملتهب می شوند، سزاموئیدیت رخ می دهد.

 به گفته آکادمی جراحان ارتوپدی، رقصنده های باله، دوندگان و دریافت کنندگان در بازی بیس بال به دلیل فشار هایی که در حین این فعالیت ها بر روی پاهایشان وارد می شود، بیشتر مستعد ابتلا به سزاموئیدیت هستند. همچنین، افراد دارای قوس شدید پا نیز به دلیل فشار اضافی که بر پای آن ها وارد می شود در معرض خطر بالای ابتلا به سزاموئیدیت قرار دارند.

شکستگی استخوان سزاموئید

علائم

استخوان های سزاموئید علاوه بر سزاموئیدیت در معرض شکستگی نیز قرار دارند. گاهی اوقات، تمایز این دو بیماری از یکدیگر دشوار می باشد. هنگامی که فردی به شکستگی استخوان سزاموئید مبتلا می شود درد و تورم و گاه کبودی فورا اتفاق می افتد اما افراد مبتلا به سزاموئیدیت درد را به صورت تدریجی تجربه خواهند کرد. دیگر علائم سزاموئیدیت شامل موارد زیر می شوند:

✅ مشکل در صاف و خم کردن شست پا

✅ تورم

✅ درد، مخصوصا در کف پا

از آنجایی که سزاموئیدیت در طول زمان بوجود می آید، امکان دارد فرد دردی مبهم را تجربه کند که در طول روز پدیدار شده و از بین می رود. این درد معمولا در کف پا و انگشتان آن بروز می کند.

درد ایجاد شده توسط سزاموئیدیت میتواند سبب لنگیدن فرد در هنگام راه رفتن شود. علاوه بر آن، این افراد جهت کاهش فشار اضافی و درد، وزن خود را بر روی پای دیگر خود یا روی کنار بیرونی پای مبتلا وارد می کنند.

معاینه دکتر

تشخیص

پزشک تشخیص سزاموئیدیت را با پرسش از فرد در ارتباط با علائم او شروع می کند. سوالاتی که امکان دارد پزشک بپرسد شامل موارد زیر می شوند:

➖ چه فعالیت هایی را به طور معمول انجام می دهید؟

➖ درد چگونه شروع شد؟

➖ چه فعالیت هایی علائم را بهتر یا بدتر می کنند؟

➖ چه داروها یا درمان هایی سبب احساس بهتری در شست پا می شوند؟

همچنین، پزشک شست پای فرد را معاینه کرده و از او می خواهد تا شست خود را خم و صاف کند. علاوه بر آن، امکان دارد پزشک از فرد بخواهد جهت معاینه پا و شست آن و همچنین شناسایی شکستگی های استخوانی احتمالی، رادیوگرافی انجام دهد.

در برخی موارد، پزشک می تواند تصویر برداری MRI یا اسکن هسته ای استخوان را جهت تشخیص آسیب های استخوانی احتمالی به بیمار پیشنهاد دهد. با این حال، ظاهر استخوان های کنجدی متفاوت بوده که این می تواند تشخیص وجود شکستگی را برای پزشک دشوار سازد.

چه گزینه های درمانی وجود دارند؟

سزاموئیدیت معمولا به جراحی یا دیگر مداخلات نیازی ندارد. اغلب برنامه های درمانی بر روی تغییرات سبک زندگی و کفی ها و کفش های طبی تمرکز دارند.

کفش پاشنه بلند

تغییرات سبک زندگی

اولین قدم، پایان دادن به هر گونه فعالیتی است که امکان دارد علت سزاموئیدیت باشد. همچنین اجتناب از دیگر فعالیت هایی که فشار اضافی بر روی پنجه پا اعمال می کنند، ضروری است. علاوه بر این موارد، فرد باید پای خود را بالا برده و بر روی آن یخ قرار دهد.

در صورتیکه کفش های پاشنه بلند یا دیگر کفش ها بر روی استخوان های سزاموئید فشار وارد کنند، فرد باید از پوشیدن آن ها خودداری کرده و کفش هایی با راحتی و حمایت بیشتر انتخاب کند. کفش های دارای کف سخت و پاشنه کوتاه بهترین گزینه می باشند.

داروها و ارتوتیک ها (کفی های طبی یا ارتوز)

در صورتیکه درد پا فرد را آزار دهد می تواند یک داروی ضد التهاب مانند ایبوپروفن مصرف کند. تزریق موضعی یک آمپول کورتیزون نیز می تواند به کاهش تورم کمک کند.

ارتوزها، مانند کفی های نرم که در کفش ها وجود دارند، می توانند مفید باشند. در موارد خفیف، امکان دارد فرد بتواند از یک کفی طبی بدون نسخه استفاده کند. همچنین، کفی هایی وجود دارند که مخصوص پای فرد هستند. یک کفی خوش ساخت باید تا حدود یک سال دوام داشته باشد.

گاهی اوقات، بستن شست پا به انگشت کناری آن می تواند سبب کاهش علائم شود. این انگشتان باید به میزان اندکی به سمت پایین قرار داده شوند. فرد می تواند در ارتباط با چگونگی انجام این کار از پزشک یا فیزیوتراپیست خود سوال کند.

جراحی

در صورتی که دیگر روش ها موفق نباشند، امکان دارد برداشت یکی از استخوان های سزاموئید با جراحی نیاز باشد. بهترین کار این است که تنها یکی از دو استخوان سزاموئید برداشته شود. برداشت هر دو استخوان می تواند اثری مخرب بر روی شست پا داشته باشد. در چنین وضعیتی، انگشت شست به درستی در جای خود قرار نمی گیرد.

در طول جراحی، فرد تحت بیهوشی عمومی یا نخاعی قرار خواهد گرفت. جراح بر روی کف پا برشی ایجاد کرده و سپس بافت نرم اطراف استخوان آسیب دیده را کنار می زند. جراحان مراقب خواهند بود تا به عصبی که در امتداد استخوان قرار دارد آسیب نرسانند. پس از اینکه استخوان برداشته شد، بافت نرم دوباره بر جای خود قرار داده شده و برش بسته می شود. محل برش به استخوانی بستگی دارد که برداشته می شود.

سزاموئیدیت

پیشگیری

پوشیدن کفشی راحت و منعطف میتواند به پیشگیری از سزاموئیدیت کمک کند. کفش های جاذب ضربه، بطور مخصوصی موثر هستند. کفش ها باید هر 6 ماه و در صورتی که فرد بسیار فعال است به دفعات بیشتر تعویض شوند.

افراد می توانند از کفی های حمایتی یا پدهای مخصوصی به نام پد کف پایی ( پد متاتارسال) استفاده کنند. این پد جهت کاهش فشار روی استخوان های سزاموئید حمایت بیشتری را به کف پا ارائه می دهد. گاهی اوقات، سزاموئیدیت در اثر پرونیشین (PRONATION) بیش از حد به وجود می آید. در این حالت پای فرد در هنگام راه رفتن به صورت جزئی به سمت داخل می چرخد. فرد می تواند جهت اصلاح این مورد از یک فیزیوتراپیست یا مربی کارآزموده کمک گیرد. این مربی می تواند نحوه کاهش فشار بر روی مفاصل پا را به او آموزش دهد.

راه های پیشگیری از پرونیشن بیش از حد شامل برداشتن گام های کوچک تر و متمرکز کردن فشار بر روی بخش میانی پا به جای لبه های کفی کفش در هنگام قرار دادن پا بر روی زمین می باشد. پزشک می تواند جهت کاهش بروز پرونیشن بیش از حد، ارتوز های سفارشی (کفی) را تجویز کند.

پس از این که علائم فرد بهبود یافتند، او باید جهت کاهش خطر ابتلای دوباره به سزاموئیدیت الگو های فعالیت خود را تغییر دهد. برای مثال، در صورتی که دویدن بیش از حد سبب بروز یا تشدید سزاموئیدیت می شود فرد باید دویدن را با ورزش های دیگری مانند دوچرخه سواری یا شنا کردن که فشار کمتری به مفاصل وارد می کنند، جایگزین کند.

 

دکتر رضا نادری متخصص ارتوپدی ، آرتروسکوپی ، آرتروپلاستی و متخصص مچ پا در تهران

مقالات مرتبط
مشاهده مقالات بیشتر
مقالات پیشنهادی
مشاهده مقالات بیشتر