دکتر رضا نادری

متخصص ارتوپدی و فلوشیپ جراحی مچ پا
انتشار: ۱۰ مرداد ۱۳۹۵
تعویض مفصل زانو

تعویض مفصل عمل جراحی است که در آن قسمت های مختلف یک مفصل دچار  آرتروز یا مفصل تخریب شده برداشته می شوند و به جای آن یک وسیله فلزی، پلاستیکی یا سرامیکی به نام پروتز قرار داده می شود.


انواع مختلفی از آرتروز می‌توانند بر روی مفصل تاثیر بگذارند. آرتروز مفصل یک بیماری مربوط به از دست رفتن غضروف درون مفصل است و مهم ترین دلیل برای انجام عمل آرتروپلاستی به شمار می‌رود.

پروتز طوری طراحی شده است که حرکات یک مفصل نرمال و سالم را شبیه سازی کند. شایع ترین تعویض مفصل های انجام شده تعویض مفصل ران و زانو می باشند، ولی سایر مفاصل را نیز می توان تعویض کرد مثل، مچ پا، مچ دست، شانه و آرنج.

چرا ممکن است به آرتروپلاستی نیاز داشته باشم؟

علل متعددی می توانند باعث درد مفصلی و ناتوانی شوند به گونه ای که بیمار مجبور شود برای تعویض مفصل اقدام کند. آرتروز، روماتیسم، شکستگی های قدیمی، هموفیلی و بیماری های متابولیک می توانند غضروف مفصلی را چنان آسیب بزنند که سبب درد ناتوان کننده و نیاز به تعویض مفصل بشوند.

این عمل جراحی ممکن است زمانی استفاده شود که درمان دارویی دیگر تاثیرگذاری خود را از دست داده باشد و قادر به رفع درد و از کار افتادگی مفصل نباشد. از جمله مواد دارویی مورد استفاده برای آرتروز قبل از عمل جراحی آرتروپلاستی عبارتند از:

❇ داروهای ضد التهاب

❇ داروهای درد (مسکن)

❇ حرکات خاص کاهش درد

❇ گجت‌ های کمکی برای راه رفتن

❇ فیزیوتراپی

❇ تزریقات کورتیزون در مفصل زانو

❇ تزریقات مربوط به اصلاح ویسکوزیته (تزریق مواد روغنی جهت کاهش درد مفصل در حین حرکت)

❇ کاهش وزن (برای افراد چاق)

❇ تمرین و ورزش

چطور آماده آرتروپلاستی شوم؟

✔ پزشک شما کل پروسه جراحی و اتفاقاتی که قرار است رخ دهد را به شما توضیح خواهد داد و می‌توانید هرگونه سوال و ابهامی که در ذهن دارید از وی بپرسید.

✔ از شما خواسته می‌شود تا فرمی را جهت صدور اجازه انجام عمل جراحی امضا کنید. این فرم را دقیق بخوانید و اگر هر ابهام و سوالی داشتید حتما آن را مطرح کنید.

✔ علاوه بر چک کردن سابقه کامل درمانی و بیماری‌های قبلی، ممکن است از شما یک آزمایش کامل فیزیکی گرفته شود تا از سلامت بدنی شما قبل از حمل جراحی مطمئن شوند. امکان گرفته شدن آزمایش خون و تشخیصی در این مرحله وجود دارد.

✔ اگر به چیز خاصی حساسیت دارید و یا به ماده دارویی خاصی آلرژی دارید، حتما آن را به اطلاع پزشک خود برسانید.

✔ پزشک خود را از تمامی مواد دارویی (تجویز شده یا بدون تجویز پزشک) که در حال استفاده از آن بودید یا هنوز هستید، مطلع کنید.

✔ اگر سابقه مشکلات خون ریزی در بخش‌های مختلف بدن را داشته‌اید و یا از داروهای ضد انعقاد خون، آسپیرین یا هر دارویی که بر روی گردش خون در بدن تاثیرگذار است استفاده می‌کنید، حتما آن را به اطلاح متخصصین برسانید. شاید قطع کردن این داروها قبل از انجام عمل جراحی آرتروپلاستی ضروری باشند.

✔ اگر باردار هستید و یا احتمال بارداری شما وجود دارد حتما این موضوع را به اطلاع پزشک خود برسانید.

✔ از شما خواسته می‌شود به مدت ۸ ساعت قبل از عمل هیچ چیز نخورید (معمولا در نیمه شب)

✔ احتمالا قبل از عمل به کمک آرام بخش شما را در وضعیت آرامی نگه خواهند داشت.

✔ شاید از شما خواسته شود قبل از عمل با یک متخصص توانبخشی ملاقات کنید تا توضیحات لازم را به شما ارائه کند.

✔ از کسی کمک بخواهید تا بعد از عمل به مدت یک تا دو هفته در محیط خانه به شما کمک کند چرا که پس از مرخص شدن از بیمارستان، تا چند وقت توان حرکتی مناسب و نرمال نخواهید داشت.

✔ بر اساس وضعیت درمانی و سلامت، ممکن است پزشک شما موارد دیگری را جهت آماده شدن برای آرتروپلاستی از شما بخواهد.

عمل جراحی تعویض مفصل

عموما، آرتروپلاستی شامل مراحل و موارد زیر می‌شود:

  • از شما خواسته می‌شود لباس‌های خود را در آورید و یک روپوش مخصوص بپوشید.
  • یک خط درون وریدی معمولا بر روی دست شما ایجاد می‌شود.
  • بر روی میز جراحی به نحوه قرار می‌گیرید که بیشترین دسترسی به مفصل مورد نظر برای جراحان وجود داشته باشد.
  • یک کاتتر ادراری به مریض متصل می‌شود.
  • اگر موی زیادی در بخش مربوط به جراحی وجود داشته باشد، قبل از شروع عمل شیو می‌شود.
  • متخصص بیهوشی دائما مانیتور مربوط به ضربان قلب، فشار خون، تنفس و اکسیژن خون شما را در حین عمل بررسی می‌کند.
  • پوست ناحیه مورد نظر به کمک مواد ضد عفونی کننده تمیز می‌شود.
  • جراح یک برش در محل مفصل ایجاد می‌کند.
  • سپس بخش‌های آسیب‌دیده از مفصل جدا یا تعمیر می‌شوند.
  • برش بر روی بدن به کمک بخیه بسته می‌شود.
  • یک بانداژ استریل یا پوشش خاص بر روی پوست قرار خواهد گرفت.

بیشتر عمل‌های جراحی مفصل مربوط به کمر و زانو می‌شود و مواردی نظیر قوزک پا، آرنج، شانه و انگشتان کمتر به چشم می‌خورند. ممکن است برای انجام عمل جراحی آرتروپلاستی دلایل دیگری نیز وجود داشته باشد.

عوارض تعویض مفصل

همچون هر عمل جراحی دیگر، در آرتروپلاستی نیز ممکن است اتفاقات غیرمنتظره رخ دهد. از جمله آنها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • خون ریزی
  • عفونت
  • ایجاد لخته خون در پا و ریه
  • شل شدن بخش‌های پروتزی از بدن بیمار

اعصاب و رگ های خونی موجود در محل انجام عمل جراحی نیز ممکن است صدمه پیدا کنند. این موضوع منجر به ضعف و بی حس شدن می‌شود. درد مفصل ممکن است به کمک جراحی تسکین پیدا نکند و یا کارکرد کامل و اولیه مفصل به آن بر نگردد.

با توجه به دیگر شرایط خاص بدنی و بیماری ممکن است ریسک‌های دیگری در انجام عمل جراحی آرتروپلاستی وجود داشته باشد. حتما این موارد را با پزشک خود در میان بگذارید تا بدین ترتیب از بروز چنین اتفاقات غیر منتظره‌ای جلوگیری به عمل آید.

بهبود و بازتوانی پس از تعویض مفصل

افرادی که عمل جراحی آرتروپلاستی را انجام می‌دهند معمولا بهبود بسیار چشمگیری در وضعیت مفصل خود تجربه می‌کنند، فعالیت‌های بدنی را بهتر انجام می‌دهند و کیفیت زندگی آنها ارتقا می‌يابد.

بهبود و بازتوانی پس از آرتروپلاستی برای هر بیمار متفاوت است. در کل، پزشک شما، شما را تشویق خواهد کرد که از مفصل جدید خود هر چه زودتر استفاده کنید. بعضی بیماران پس از تعویض مفصل موقتا دچار درد می شوند زیرا عضلات اطراف مفصل به دلیل کم تحرکی ضعیف شده اند.

 

دکتر غلامرضا نادری متخصص ارتوپدی ، آرتروسکوپی ، آرتروپلاستی و فلوشیپ جراحی مچ پا در تهران

مقالات مرتبط
مشاهده مقالات بیشتر
مقالات پیشنهادی
مشاهده مقالات بیشتر
پرسش از دکتر