دکتر رضا نادری

متخصص ارتوپدی و فلوشیپ جراحی مچ پا
انتشار: 03 جولای 2016
قوز شست پا

به زبان ساده قوز شست پا عبارت است از برجستگی کنار شست پا، ولی در واقع این برجستگی مشهود، نشان دهنده تغییرات مهمی در قالب استخوانی قسمت جلویی پا می باشد.


 قوز شست پا باعث می شود شست پا به سمت انگشت دوم پا متمایل شود. این اختلال معمولا پیشرونده است و به مرور زمان و به کندی بدتر می شود که همراه با ایجاد علائم خواهد بود، هر چند بعضی از این بیماران علائمی ندارند. این بیماری با عناوین هالوکس والگوس، بونیون و انحراف شست پا نیز شناخته می شود.

اوج بروز هالوکس والگوس  در دهه سوم زندگی (30-20 سالگی) است، ولی بروز آن از حدود 12-10 سالگی تا دهه پنجم زندگی (50 -40 سالگی ) ذکر شده است.

شیوع هالوکس والگوس در خانم ها بیش از آقایان است (15 – 2 برابر). این مساله ممکن است به دلیل نوع کفش هایی باشد که خانم ها از آن استفاده می کنند. هر چند بدون در نظر گرفتن استعداد ژنتیک و ساختاری پا، نقش کفش در ایجاد هالوکس والگوس مورد شک و تردید است. باید به یاد داشت که در هر صورت کفش نامناسب می تواند باعث تشدید بدشکلی و بروز سریعتر علایم شود.

بونیون در 84 % موارد می تواند دو طرفه باشد هر چند شدت آن در دو طرف ممکن است فرق کند. موارد دو طرفه معمولا با سابقه خانوادگی مثبت از نظر بونیون همراه است.

سابقه فامیلی مثبت در 58 الی 88 درصد موارد وجود دارد. در مواردی که سابقه فامیلی مثبت است، هالوکس والگوس در سنین پایین تری ظاهر می شوند. صافی کف پا فاکتور ایجاد کننده برای هالوکس والگوس نیست، هرچند که بیماران دچار صافی کف پا، اگر دچار هالوکس والگوس شوند، پیشرفت آن سریعتر خواهد بود. چاقی ریسک ایجاد هالوکس والگوس را زیاد می کند.

مطلب مرتبط: علت صافی کف پا در بزرگسالان چیست؟

علائم قوز شست پا 

❇ درد و سوزش

❇ التهاب و قرمزی

❇ بی حسی شست پا

علایم معمولا در زمان پوشیدن کفش های تنگ و یا پاشنه بلند تشدید می شوند. طولانی ایستادن یا راه رفتن نیز علایم را تشدید می کنند.

درمان هالوکس والگوس یا قوز شست پا 

درمان غیر جراحی در اکثر بیماران برای کاهش علائم و نه برای اصلاح بدشکلی کفایت می کند. از آنجا که هالوکس والگوس اغلب به مرور زمان بدتر می شود، در صورت انتخاب درمان غیر جراحی، لازم است معاینات دوره ای و بررسی با رادیوگرافی انجام شود.

درمان های غیرجراحی

انواع درمان های غیر جراحی عبارتند از:

✅ تغییر در کفش

انتخاب کفش مناسب بسیار مهم است. باید از پوشیدن کفش های نوک تیز و پاشنه بلند اجتناب نمود.

✅ استفاده از پد و آتل

پد و آتل می توانند به کاهش درد کمک کنند و انواع پیش ساخته آن نیز وجود دارد.

✅ تغییر در الگوی فعالیت های روزانه

شامل اجتناب از ایستادن طولانی مدت و کاهش فعالیت هایی است که سبب تشدید درد و علایم می شوند.

✅ استفاده از داروهای ضدالتهاب

می تواند سبب کاهش درد و التهاب شود.

✅ یخ

استفاده از کیسه یخ در موارد التهاب و قرمزی شدید می تواند در کاهش درد کمک کننده باشد.

عمل جراحی هالوکس والگوس

اگر درمان غیر جراحی برای کاهش درد مفید نباشد و به شکست بی انجامد یا اگر درد ناشی از هالوکس والگوس با فعالیت های روزمره زندگی منافات داشته باشد، ممکن است نیاز به جراحی باشد.

نکته بسیار مهم بر اساس توصیه انجمن جراحان پا و مچ پای آمریکا این است، که هدف جراحی هرگز نباید صرفا مقاصد زیبایی یا امکان استفاده از کفش های نوک تیز باشد. بیش از یک سوم بیماران حتی بعد از جراحی هم نخواهند توانست کفش نوک تیز و پاشنه بلند استفاده کنند. ورزشکاران حرفه ای و کسانی که به صورت حرفه ای رقاص یا بالرین هستند در طول دوران حرفه ای خود نباید جراحی شوند.

روش های بسیار متعدد و متنوعی برای جراحی وجود دارد که بر حسب نیاز بیمار، شدت بدشکلی، میزان تخریب مفصل و عوامل دیگر مورد استفاده قرار می گیرند و ممکن است نیاز به بیش از یک برش جراحی باشد. معمولا در دوره بعد از عمل از گچ یا آتل گچی اسفاده نمی شود و به جای آن بانداژ مخصوص به همراه کفش مخصوص به کار می رود.

مراقبت بعد از عمل هالوکس والگوس

❇ زمان ترخیص از بیمارستان پای شما با باند پانسمان شده است. ممکن است پای شما را گچ گرفته باشند یا اینکه پای شما را در کفش طبی خاصی گذاشته باشند. معمولا بخیه ها بعد از دو هفته کشیده می شوند، ولی پای شما باید تا 6 الی 8 هفته حمایت شود. پانسمانهای خود را دست نزنید و همیشه آنها را خشک نگه دارید. در حین حمام کردن، پای خود را در کیسه پلاستیکی بگذارید تا خیس از خیس شدن آن جلوگیری کنید.

❇ ممکن است پزشک شما از شما بخواهد تا در چند روز اول بعد از جراحی برای راه رفتن از عصا یا واکر استفاده کنید. با بهبودی بیشتر زخم، شما می توانید وزن بیشتری را روی پای خود تحمل کنید، با این حال سعی کنید در چند هفته اول بعد از جراحی، زیاد راه نروید. معمولا بعد از گذشت یک هفته از جراحی میتوانید رانندگی کنید.

❇ در چند روز اول بعد از جراحی دراز بکشید و با گذاشتن چند بالشت در زیر پایتان آن را بالا نگه دارید. برای کاهش درد و تورم با صلاح دید پزشک معالج می توانید از یخ استفاده کنید. تا حدود شش ماه بعد از جراحی قدری تورم در ناحیه شست خواهید داشت. بعد از برداشتن کلی پانسمان ها، تا چند ماه سعی کنید از کفش های راحت مثل کفش های ورزشی استفاده کنید.

❇ نرمش های خاصی برای افزایش انعطاف پذیری پا و تقویت عضلات پا به شما آموزش داده میشود. آنها را انجام دهید.

❇ داروهایی را که پزشک معالج بعد از جراحی برای شما تجویز می کند شامل چند روز استفاده از آنتی بیوتیک برای پیشگیری از ایجاد عفونت در محل جراحی و مصرف داروهای ضد درد است. از آن ها استفاده کنید.

مصرف دارو

زمان مراجعه به پزشک

در صورت بروز هر یک از موارد زیر به پزشک متخصص مراجعه کنید:

❇ درد مداوم در پا یا انگشت شست پا
❇ برآمدگی قابل مشاهده روی مفصل انگشت بزرگ پا
❇ کاهش دامنه حرکت انگشت شست پا یا تمام پا
❇ مشکل در پیدا کردن کفش مناسب به خاطر وجود بونیون

پیشگیری از قوز شست پا

برای کمک به پیشگیری از انحراف شست پا:

❇ کفشتان را به دقت انتخاب کنید. کفش ها باید فشار گسترده ای برای انگشت شست داشته باشند. کفش های نوک تیز مناسب نیستند و باید فضایی بین بلند ترین انگشت شما و نوک کفش وجود داشته باشد.

❇ کفش شما باید به شکل پای شما در بیاید بدون این که فشرده شود یا فشاری روی هر کدام از قسمت های پای شما وارد کند.

عوارض ناشی از قوز شست پا

انحراف درمان نشده می تواند باعث تحریک کیسه حاوی مایعی که در مفصل است و بورس نامیده میشود، شود. این موضع باعث تورم و ملتهب شدن بورس می شود، چیزی که باعث درد و حساسیت به لمس (تندرنس) می شود و ممکن است باعث محدودیت حرکت در دیگر مفصل های پا شود. این مشکل به اسم بورسیت شناخته می شود.

دیگر عوارض محتمل انحراف ممکن است شامل موارد زیر باشند:

❇ بدشکی پا یا انگشت شست پا

❇ سفتی شست پا

❇ درد مزمن پا یا انگشت شست پا

اگر این علائم را تجربه کردید همچنین اگر دیابت یا هرگونه علامت وجود عفونت داشتید، به سرعت با پزشکتان تماس بگیرید.

دکتر غلامرضا نادری متخصص ارتوپدی ، آرتروسکوپی ، آرتروپلاستی و فلوشیپ جراحی مچ پا در تهران

برای پرسش از دکتر، روی لینک مشاوره پزشکی کلیک کنید.

مقالات مرتبط
مشاهده مقالات بیشتر
مقالات پیشنهادی
مشاهده مقالات بیشتر
پرسش از دکتر