دکتر غلامرضا نادری

متخصص ارتوپدی و فلوشیپ جراحی مچ پا
انتشار: اردیبهشت 28, 1398
نویسنده دکتر رضا نادری
پای دیابتی

افراد دیابتی در معرض ابتلا به مشکلاتی در پا هستند که در اثر بالا بودن طولانی مدت قند خون به وجود می آیند. نوروپاتی دیابتی و بیماری عروق محیطی دو نوع عمده از مشکلات پا هستند که به وفور رخ داده و هر دوی آن ها می توانند عوارضی جدی به همراه داشته باشند.

دیابت بیماری است که سبب تولید ناکافی یا کاهش حساسیت به انسولین می شود. انسولین یک هورمون ضروری است که به سلول ها کمک می کند تا جهت تولید انرژی، قند را از خون جذب کنند. هنگامی که این فرایند به درستی انجام نشود، قند در گردش خون باقی مانده و مشکلاتی مرتبط با سلامتی فرد به وجود می آید.

وجود طولانی مدت قند در خون می تواند به بسیاری از نواحی بدن از جمله پا آسیب برساند. دیابت عامل بیش از ۵۰ درصد موارد قطع پا در دنیا می باشد.

در این مطلب، مشکلات پا را که می توانند در افراد مبتلا به دیابت کنترل نشده یا آن هایی که کنترل ضعیفی بر دیابت خود دارند رخ دهند، بررسی می کنیم.  همچنین نحوه مدیریت این عوارض نیز بیان می شود.

مشکلات پا در افراد دیابتی

دو نوع عمده مشکلات پا در افراد دیابتی عبارتند از:

نوروپاتی دیابتی

نوروپاتی دیابتی می تواند پا را بی حس کرده و همچنین آگاهی نسبت به زخم ها، عفونت ها و تنگی کفش ها را کاهش دهد. دیابت با گذشت زمان می تواند آسیب عصبی ایجاد کند که به بی حس شدن پا منجر می گردد. این پدیده حس کردن اندام های انتهایی را برای افراد دیابتی دشوار می سازد.  امکان دارد، این افراد تنگی کفش و آسیب آن را به پای خود احساس نکنند. این فقدان حس می تواند به افزایش خطر بریدگی، زخم شدن و تاول زدن منجر شود.

در صورتی که فرد برای عفونت خود، درمانی دریافت نکند، امکان بروز زخم یا حتی قانقاریا (گانگرن) به وجود می آید. اگر فرد به قانقاریا (گانگرن) مبتلا شود، ممکن است به قطع عضو نیاز پیدا کند.

بیماری عروق محیطی

دیابت باعث تغییراتی در عروق خونی از جمله شریان ها می شود. در بیماری عروق محیطی، رسوبات چربی عروق خارج از مغز و قلب را مسدود می کنند. این بیماری اغلب عروق خونرسانی کننده به اندام های انتهایی از جمله دست و پا را تحت تاثیر قرار داده و جریان خون آن ها را کاهش می دهد.

کاهش جریان خون می تواند به بروز درد و زخم هایی منجر شود که به آهستگی التیام می یابند. در صورتی که یک فرد به عفونتی شدید مبتلا شود، امکان دارد پزشک قطع عضو را به او پیشنهاد دهد.

پای دیابتی

علائم پای دیابتی

علائم پای دیابتی بسته به فرد متغیر بوده و امکان دارد به مشکل خاص او در آن زمان بستگی داشته باشد. با این حال، علائم می توانند شامل موارد زیر شوند:

  • از دست دادن حس
  • بی حسی یا احساس سوزن سوزن شدن
  • بروز تاول ها یا زخم ها بدون احساس درد
  • تغییر رنگ و دمای پوست
  • زخم های دارا یا فاقد ترشحات
  • احساس سوزش دردناک
  • پدیدار شدن لکه (ناشی از ترشحات زخم) 

در صورت ابتلا به عفونت، امکان دارد برخی از علائم زیر احساس شوند:

  • تب
  • لرز
  • قند خون غیر قبل کنترل (گاه غیر قابل کنتل بودن قند خون نشانه ی یک عفونت آشکار یا پنهان در بدن است)
  • شوک (نشانه ی عفونت منتشر شده در بدن است)

⚠ توجه: تمامی افرادی که علائم عفونت را مخصوصا در ناحیه پای خود تجربه می کنند باید فورا به دنبال درمان باشند.

عوارض دیابت بر پا

اگر پای فرد در اثر یک زخم تشخیص داده نشده به قانقاریا مبتلا شود، امکان دارد پزشک قطع عضو را پیشنهاد دهد. نوروپاتی دیابتی و بیماری عروق محیطی، بیماری هایی جدی هستند که باید توسط پزشک به دقت پایش شوند. هر دوی این موارد سبب بروز عوارضی می شوند که اثراتی جدی و پیش رونده دارند. از جمله آن ها می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • بروز زخم ها یا جراحاتی بر روی پا که التیام نمی یابند.
  • بروز عفونت هایی از جمله عفونت های پوستی، عفونت های استخوانی و آبسه ها
  • قانقاریا: مرگ بافتی در اثر یک عفونت است.
  • تغییر شکل پا
  • پای شارکو: در این اختلال در اثر تغییر شکل یا شکستن استخوان های پا، شکل پا تغییر می کند.

مطلب مرتبط: چه عاملی باعث بروز پای شارکو می شود؟ پای شارکو چگونه درمان می شود؟ برای یافتن پاسخ کلیک کنید.


پای دیابتی

زمان مراجعه به پزشک برای پای دیابتی

افراد مبتلا به دیابت باید به عنوان بخشی از مراقبت خود به صورت منظم با پزشک ملاقات کنند. با این حال، تمامی افرادی که تغییرات زیر را مشاهده می کنند باید فورا به دنبال درمان باشند:

  • تغییر در رنگ پوست پا
  • تورم در پا یا مچ آن
  • تغییرات دمایی پا
  • بروز زخم های مزمن در پا
  • درد یا احساس گز گز در پا یا مچ آن
  • رشد ناخن های انگشتان پا به درون بافت
  • عفونت های قارچی پا
  • خشکی و ترک بستن پوست پاشنه پا

درمان پای دیابتی

درمان مشکلات پای دیابتی بسته به شدت مشکل متفاوت بوده و طیفی از گزینه های جراحی و غیر جراحی را شامل می شود.

درمان غیر جراحی

پزشک در ابتدا تلاش می کند تا بدون استفاده از جراحی مشکلات پای دیابتی را درمان کند. برخی از این قبیل روش ها شامل موارد زیر می شوند:

  • تمیز نگه داشتن و پانسمان کردن زخم ها
  • پوشیدن ابزار های ثابت کننده عضو  (بریس) که از جمله آن ها می توان کفش های قالبی (بوت) یا گچ های تمام تماسی (Total contact cast ) را نام برد.
  • پایش نزدیک هر گونه قانقاریای موجود بر روی پا تا هنگام افتادن. در این هنگام انگشتان پا به دلیل فقدان گردش خون خواهند افتاد.

درمان جراحی

هنگامی که درمان غیر جراحی مشکلات پای دیابتی را به طور موفقیت آمیزی درمان نمی کند، پزشک جراحی را در نظر می گیرد. گزینه های جراحی شامل موارد زیر می شوند:

  • برداشتن بافت مرده یا در حال مرگ
  • قطع عضو که از قطع یک انگشت تا بخش هایی از پا (مثلا از بالا یا زیر زانو) را شامل می شود.
  • اصلاح اختلال پای شارکو به روش جراحی
  • بای پس یک شریان جهت درمان بیماری عروق محیطی که به بهبود جریان خون آن ناحیه کمک می کند.
  • جراحی درون عروقی به وسیله استنت گذاری که جهت باز نگه داشتن عروق خونی از ابزار های کوچکی استفاده می شود.

 


 

مطلب مرتبط: ۱۶ راهکار جهت مراقبت از  زخم پای دیابتی


پیشگیری از عوارض دیابت

دیابت می تواند سبب بروز مشکلات جدی در پا شود که ممکن است به از دست دادن، تغییر شکل یا عفونی شدن پا منجر شود. با این حال، پیشگیری یا به حداقل رساندن بسیاری از این مشکلات برای فرد امکان پذیر است.

در حالی که کنترل قند خون با پیروی از برنامه های درمانی توصیه شده دیابت، بهترین راه برای پیشگیری از این مشکلات جدی است، خود مراقبتی و ملاقات منظم با پزشک نیز می تواند به پیشگیری از بروز این مشکلات کمک کند.

سیگار کشیدن در افراد دیابتی ریسک ابتلا به مسایل عروقی را چندین برابر بالا می برد، بنابراین توصیه جدی می شود که این افراد به هیچ عنوان سیگار نکشند.

دیابت چه نواحی از بدن را تحت تاثیر قرار می دهد؟

هنگامی که دیابت به خوبی کنترل نمی شود، عوارض طولانی مدتی به وجود می آیند که بسیاری از نواحی مختلف بدن را تحت تاثیر قرار می دهند. قند خون کنترل نشده می تواند سبب آسیب عروق خونی شود و این آسیب می تواند به بیماری قلبی عروقی، آسیب کلیوی، آسیب عصبی در اندام های انتهایی و مشکلات چشمی منتهی شود. همچنین، دیابت می تواند افراد را از نظر ابتلا به عفونت های پوستی بیشتر در معرض خطر قرار دهد.

 

 

دکتر غلامرضا نادری متخصص ارتوپدی ، آرتروسکوپی ، آرتروپلاستی و فوق تخصص جراحی مچ پا در تهران

برای پرسش از دکتر، روی لینک مشاوره پزشکی کلیک کنید.

۰
مقالات مرتبط
مشاهده مقالات بیشتر
مقالات پیشنهادی
مشاهده مقالات بیشتر
پرسش از دکتر