دکتر رضا نادری

متخصص ارتوپدی و فلوشیپ جراحی مچ پا
انتشار: ۲۶ تیر ۱۳۹۷
صدا دادن زانو

شنیدن گاه به گاه صدای تق تق، ترق تروق و… در هنگام خم شدن زانو الزاما به معنی ابتلا به آرتروز یا ورم مفاصل نیست، هر چند که این صداها معمولا از مفاصل افراد مبتلا به آرتروز شنیده می شود. در این مقاله به بررسی علل صدا دادن زانو می پردازیم.

پزشکان این صداها را کرپیتوس می نامند. این کلمه معمولا برای مفاصل بکار می رود اما می تواند جهت توصیف صداهای ریوی نیز استفاده شود.

 آناتومی زانو

زانو مانند یک لولا عمل می کند. این لولا استخوان ران (فمور) را به استخوان بلند ساق پا (تیبیا یا درشت نی) وصل می کند. نازک نی یا فیبولا استخوان دیگری است که به این مفصل وصل می شود. کشکک زانو یا پاتلا استخوانی کوچک و برجسته است که در جلوی زانو قرار گرفته و از آن محافظت می کند. دو لایه ضخیم غضروفی به نام منیسک همانند بالشتک هایی در بین استخوان های ران و درشت نی قرار گرفته اند تا اصطکاک را در محل رسیدن این دو استخوان به هم کاهش دهند. کپسولی پر از مایع که سینوویوم نام دارد مفصل را در برگفته و آن را لغزنده می کند. چهار رباط استخوان های این محل را به هم وصل می کنند. رباط، نواری سفت و قابل انعطاف است که استخوان ها را به هم وصل کرده باعث پایداری مفصل می شود.

کرپیتوس چگونه ایجاد می شود؟

با گذشت زمان، در نواحی احاطه کننده مفصل گاز ایجاد شده که سبب تشکیل شدن حباب های ریزی در مایع مفصلی (سینوویال) می شود. هنگامی که فرد زانوی خود را خم می کند برخی از این حباب ها ترکیده ممکن است صدا ایجاد کنند. این وضعیت عادی بوده و گاه به گاه برای همه افراد رخ می دهد.

آرتروز سبب آسیب غضروف و استخوان می شود. هنگامی که مفصل زانوی آسیب دیده حرکت می کند، می تواند صدایی مانند تق تق یا ترق تروق ایجاد کند. کرپیتوس می تواند در اثر آسیب نیز ایجاد شود.

چه زمانی باید در ارتباط با این صداها (کریپتوس) نگران شد؟

صدا دادن زانو شایع و معمولا بدون درد است و نیازی به نگرانی نیست. با این حال، دردی که با صداهای زانو همراه است، می تواند بیانگر وجود یک مشکل باشد.

صدا دادن زانو یکی از شایع ترین علائم استئوآرتریت یا آرتروز است. همچنین این علامت می تواند یکی از علائم روماتیسم یا التهاب عفونی مفاصل بوده و ممکن است با چندین نوع مختلف از آسیب های زانو در ارتباط باشد.

در صورتی که زانوهایتان صدایی مانند غژغژ یا ترق تروق ایجاد می کنند و این صداها با درد همراه اند هر چه سریعتر به پزشک مراجعه کنید.

مراجعه به پزشک

کریپتوس و آرتروز

بر طبق گفته بنیاد آرتروز، حدود ۲۷ میلیون آمریکایی به آرتروز مبتلا هستند. این نوع از آرتروز عمدتا افراد بالای ۶۵ سال را تحت تاثیر قرار می دهد. آرتروز اغلب مفاصلی را تحت تاثیر قرار می دهد که مانند مفاصل دست بیشتر مورد استفاده قرار می گیرند. این نوع آرتروز مفاصل تحمل کننده وزن از جمله زانو و ران را نیز تحت تاثیر قرار می دهد.

فشارهای مکانیکی یا تغییرات بیوشیمیایی به آرامی سبب فروپاشی غضروفی های بالش­ مانند مفصل شده و التهاب و درد ایجاد می کنند. با گذشت زمان، غضروف از بین رفته و استخوان ها بر روی یکدیگر ساییده می شوند. کرپیتوسی که با درد همراه است معمولا توسط آرتروز ایجاد می شود.

دیگر عوامل ایجاد کننده کرپیتوس

کرپیتوس زانوها می تواند توسط آسیب های زانویی از جمله پارگی های منیسک ایجاد شود. این آسیب ها در افرادی که ورزش، دو یا دویدن نیمه تند انجام می دهند، نسبتا شایع است. پارگی منیسک می تواند سبب ایجاد کرپیتوس در هنگام حرکت مفصل شود.

نرمی کشکک زانو (کندرومالاسی پاتلا) دردی در پشت کشکک زانو است که بر اثر استفاده بیش از حد یا آسیب ایجاد می شود. این آسیب به غضروف پوشاننده سطح زیرین استخوان کشکک زانو وارد می شود. در صورتی که فرد به نرمی کشکک زانو مبتلا باشد، صدایی غژ غژ مانند و ساییده شدنی دردناک را شنیده و احساس می کند.

دیگر انواع آرتروز و آسیب های زانو نیز می توانند سبب ایجاد کرپیتوس شوند.

درمان کریپتوس هنگامی که دردناک می شود.

کریپتوس یا صدا دادن زانو ، تا زمانی که بدون درد بوده و توسط یک بیماری، آسیب یا شرایطی دیگر ایجاد نشده باشد، بی خطر بوده و نیاز به هیچ درمانی ندارد. اما هنگامی که صدا دادن زانو با درد همراه می شود، درمان به علت زمینه ای آن بستگی خواهد داشت.

برای مثال، آرتروز درمان های متفاوتی دارد. پزشک ممکن است داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی(مثل بروفن و دیکلوفناک) تجویز واستفاده از کمپرس سرد راجهت کاهش التهاب را پیشنهاد کند. استفاده از زانو بند می تواند به حمایت و استراحت دادن زانو کمک کند. فیزیوتراپی و تمرین درمانی، عضلات حمایت کننده زانو را قوی کرده و محدوده حرکتی زانو را افزایش می دهند. در برخی موارد، ممکن است جراحی یا تعویض مفصل مورد نیاز باشد.

 

دکتر غلامرضا نادری متخصص ارتوپدی ، آرتروسکوپی ، آرتروپلاستی و فلوشیپ جراحی مچ پا در تهران

مقالات مرتبط
مشاهده مقالات بیشتر
مقالات پیشنهادی
مشاهده مقالات بیشتر
پرسش از دکتر