اگر سوالی داری اینجا از ما بپرس

پیشگیری از زخم پای دیابتی

فهرست مطالب

زخم پای دیابتی یکی از جدی ترین عوارض بیماری دیابت است که اگر به موقع پیشگیری نشود، می تواند به عفونت شدید، قانقاریا و حتی قطع عضو منجر شود. طبق آمار، حدود ۱۵ تا ۲۰ درصد افراد مبتلا به دیابت در طول عمر خود حداقل یک بار با مشکل زخم پا مواجه می شوند. خبر خوب این است که با رعایت چند اقدام ساده و مراقبت روزانه، می توان از بروز اکثر زخم های پای دیابتی جلوگیری کرد. در این مقاله ۱۰ راهکار عملی و اثبات شده برای پیشگیری از زخم پای دیابتی را معرفی می کنیم.

جلوگیری از زخم پای دیابتی

چرا پای افراد دیابتی آسیب پذیرتر است؟

دیابت از دو مسیر اصلی به پا آسیب می زند. اول نوروپاتی دیابتی (آسیب اعصاب محیطی) است که باعث می شود بیمار درد، گرما و فشار را در کف پا احساس نکند. یعنی یک سنگ ریزه داخل کفش، یک تاول یا یک بریدگی کوچک ممکن است ساعت ها بدون توجه باقی بماند و تبدیل به زخم شود. دوم بیماری عروق محیطی است که جریان خون به پاها را کاهش می دهد. وقتی خون کمتری به پا می رسد، سرعت بهبود زخم ها کاهش پیدا می کند و خطر عفونت بالا می رود.

۱۰ راهکار عملی برای پیشگیری از زخم پای دیابتی

این 10 راهکار به شما کمک می کند تا جلوی شروع زخم پای دیابتی را بگیرید

۱. هر روز پاهای خود را بررسی کنید

بازرسی روزانه پا مهم ترین قدم پیشگیری است. هر شب قبل از خواب کف پا، بین انگشتان، پاشنه و ناخن ها را با دقت نگاه کنید. به دنبال بریدگی، تاول، قرمزی، تورم، تغییر رنگ پوست یا ترک خوردگی بگردید. اگر نمی توانید کف پای خود را ببینید، از آینه استفاده کنید یا از یکی از اعضای خانواده کمک بگیرید.

۲. قند خون خود را تحت کنترل نگه دارید

کنترل مناسب قند خون پایه و اساس پیشگیری از تمام عوارض دیابت از جمله زخم پا است. قند خون بالا به مرور زمان به اعصاب و عروق پا آسیب می زند. هر چه قند خون بهتر کنترل شود، سرعت پیشرفت نوروپاتی و بیماری عروقی کمتر خواهد بود.

اگر احساس می کنید که قند خون شما بالا است مقاله ی علائم قند خون در پا را بخوانید!

کفش مناسب برای زخم پای دیابتی

۳. کفش مناسب بپوشید

انتخاب کفش مناسب نقش بسیار مهمی در پیشگیری از زخم پای دیابتی دارد. کفش باید اندازه پا باشد، سر پهن داشته باشد تا انگشتان فشرده نشوند و کف محکم و حمایت کننده داشته باشد. هرگز با پای برهنه راه نروید، حتی داخل خانه. قبل از پوشیدن کفش همیشه داخل آن را با دست بررسی کنید تا سنگ ریزه یا جسم تیزی داخلش نباشد. در صورت وجود تغییر شکل پا، حتما از کفش طبی سفارشی استفاده کنید.

۴. پاها را تمیز و مرطوب نگه دارید

پاها را هر روز با آب ولرم (نه داغ) و صابون ملایم بشویید. بعد از شستن، پاها را کاملا خشک کنید، مخصوصا بین انگشتان. از کرم مرطوب کننده برای جلوگیری از خشکی و ترک خوردگی پوست استفاده کنید، اما بین انگشتان کرم نزنید چون رطوبت زیاد بین انگشتان زمینه ساز عفونت قارچی است.

۵. ناخن ها را صحیح کوتاه کنید

ناخن های پا را به صورت صاف و مستقیم کوتاه کنید و گوشه ها را گرد نکنید تا از فرو رفتن ناخن در گوشت جلوگیری شود. اگر نمی توانید ناخن ها را خودتان کوتاه کنید یا بینایی ضعیفی دارید، از یک متخصص پا کمک بگیرید.

۶. سیگار نکشید

سیگار کشیدن جریان خون به پاها را بیشتر کاهش می دهد و روند بهبود زخم ها را کندتر می کند. ترک سیگار یکی از موثرترین اقداماتی است که یک فرد دیابتی می تواند برای حفظ سلامت پاهایش انجام دهد.

۷. پینه و میخچه را خودتان درمان نکنید

هرگز خودتان با تیغ، سوهان یا دارو های بدون نسخه اقدام به برداشتن پینه و میخچه نکنید. این کار می تواند باعث زخم شدن پوست و شروع یک عفونت جدی شود. برداشتن پینه و میخچه باید توسط پزشک متخصص انجام شود.

۸. فعالیت جسمانی منظم داشته باشید

ورزش منظم و ملایم مثل پیاده روی باعث بهبود گردش خون در پاها می شود و به کنترل قند خون کمک می کند. حداقل ۳۰ دقیقه پیاده روی در روز، ۵ روز در هفته توصیه می شود. فقط حتما از کفش مناسب استفاده کنید و بعد از ورزش پاها را بررسی کنید.

۹. از حرارت مستقیم دوری کنید

به دلیل بی حسی ناشی از نوروپاتی، ممکن است سوختگی ایجاد شود بدون آنکه متوجه شوید. هرگز از بخاری، پد گرم کننده، بطری آب داغ یا حمام آب خیلی داغ برای گرم کردن پاها استفاده نکنید. همیشه دمای آب را قبل از قرار دادن پا با آرنج یا دماسنج بررسی کنید.

۱۰. به طور منظم پاهای خود را پیش پزشک ببرید

حتی اگر مشکل خاصی در پاها ندارید، باید حداقل سالی یک بار پاهای خود را توسط پزشک معاینه کنید. اگر سابقه نوروپاتی، بیماری عروقی یا تغییر شکل پا دارید، این معاینه باید هر ۳ تا ۶ ماه انجام شود. تشخیص زودهنگام مشکلات پا قبل از تبدیل شدن به زخم، موثرترین راه پیشگیری است.

علائم هشداردهنده زخم پای دیابتی

شناخت علائم اولیه زخم پای دیابتی به شما کمک می کند که قبل از بدتر شدن وضعیت اقدام کنید. فورا به پزشک مراجعه کنید اگر هر کدام از موارد زیر را مشاهده کردید: لک شدن جوراب (نشانه خونریزی یا ترشح زخم)، قرمزی یا تورم موضعی که بهتر نمی شود، ترشح چرکی یا بدبو از هر ناحیه ای از پا، سیاه شدن پوست پا یا انگشتان، تب همراه با درد یا تورم پا، و درد ناگهانی در پا یا ساق پا. هر چه زودتر این علائم تشخیص داده شوند، شانس درمان موفق و جلوگیری از عوارض شدید بیشتر است.

سوالات شایع درمورد پیشکیری از رخم پای دیابتی

  1. آیا هر فرد دیابتی به زخم پا مبتلا می شود؟

خیر. با مراقبت مناسب از پا، کنترل قند خون و معاینه منظم، بسیاری از افراد دیابتی هرگز دچار زخم پا نمی شوند. زخم پا بیشتر در افرادی ایجاد می شود که نوروپاتی دارند، کنترل قند خون ضعیف دارند یا مراقبت روزانه از پا را انجام نمی دهند.

  1. چقدر طول می کشد تا زخم پای دیابتی بهبود پیدا کند؟

مدت بهبودی بسته به عمق زخم و وضعیت گردش خون متفاوت است. زخم های سطحی ممکن است ظرف چند هفته بهبود یابند، اما زخم های عمیق تر ممکن است ماه ها زمان ببرند. به همین دلیل پیشگیری بسیار مهم تر و ارزان تر از درمان است.

  1. آیا جوراب دیابتی واقعا کمک می کند؟

بله. جوراب های مخصوص دیابتی بدون درز هستند و فشار یکنواختی بر پا وارد می کنند. این جوراب ها اصطکاک و رطوبت را کاهش می دهند و از ایجاد تاول و زخم جلوگیری می کنند. استفاده از جوراب سفید یا رنگ روشن هم توصیه می شود چون لکه خون روی آن بهتر دیده می شود.

  1. پای دیابتی چه زمانی نیاز به جراحی دارد؟

اگر زخم پا به درمان های غیرجراحی پاسخ ندهد، عفونت به استخوان سرایت کند یا بافت مرده (نکروز) ایجاد شود، ممکن است جراحی لازم باشد. جراحی می تواند شامل دبریدمان (برداشتن بافت مرده)، ترمیم عروق یا در موارد شدید قطع عضو باشد. مراجعه زودهنگام می تواند از رسیدن به این مرحله جلوگیری کند.

  1. نقش متخصص ارتوپد در مدیریت پای دیابتی چیست؟

متخصص ارتوپد فوق تخصص پا نقش مهمی در مدیریت پای دیابتی دارد. تجویز کفی طبی و کفش مناسب، اصلاح تغییر شکل های پا (مثل انگشت چکشی یا بونیون) که باعث فشار غیرطبیعی و زخم می شوند، و جراحی های ترمیمی و نجات بخش از جمله اقداماتی هستند که متخصص ارتوپد پا انجام می دهد.

دکتر غلامرضا نادری متخصص ارتوپدی

تماس با ما
منو