وبسایت دکتر غلامرضا نادری

متخصص ارتوپدی و فلوشیپ جراحی مچ پا
انتشار: ۱۶ مرداد ۱۳۹۵
آسییب رباط صلیبی

آسیب رباط صلیبی یکی از شایع ترین آسیب های زانو است. ورزشکارانی که در ورزش های پر برخورد مثل فوتبال، فوتبال آمریکایی و بسکتبال و کشتی فعالیت می کنند، بیشتر در معرض آسیب رباط صلیبی هستند.

اگر رباط صلیبی شما آسیب ببیند، شما ممکن است برای بازیابی عملکرد کامل زانوی خود نیاز به جراحی داشته باشید. این مسأله به عوامل متعددی از جمله شدت آسیب و میزان فعالیت شما بستگی دارد.

آناتومی رباط صلیبی

مفصل زانو از تلاقی سه استخوان ایجاد می شود که عبارتند از:

استخوان ران، استخوان ساق و کشکک . کشکک در جلو مفصل زانو قرار گرفته است.

استخوانها توسط رباط ها به هم وصل می شوند. در زانوی شما چهار رباط  اصلی وجود دارند که مانند طناب هایی محکم استخوان ها را به هم متصل کرده، به زانوی شما پایداری می بخشند.

۱- رباط های جانبی

این رباط ها در طرفین زانوی شما قرار دارند. رباط جانبی داخلی در سمت داخل و رباط جانبی خارجی در سمت خارج. این رباط ها مانع حرکت زانو به طرفین شده آن را در برابر حرکات نامعمول محافظت می کنند.

۲- رباط های صلیبی

این رباط ها در داخل زانوی شما قرا ر دارند و مانند حرف انگلیسی « X» یکدیگر را قطع می کنند؛ رباط صلیبی جلویی (ACL) و رباط صلیبی پشتی (PCL) در عقب. رباط های صلیبی حرکت زانو به جلو و عقب را کنترل می کنند.

رباط صلیبی جلویی (ACL) به طور مایل در وسط زانو قرار می گیرد و مانع این می شود که استخوان ساق نسبت به استخوان ران بیش از حد به سمت جلو بلغزد و نیز باعث پایداری چرخشی زانو می شود.

تعریف رباط صلیبی

حدود نیمی از آسیب های رباط صلیبی همراه اسیب به سایر ساختمانهای زانو نظیر غضروف مفصلی، منیسک یا سایر رباط ها هستند. کشیدگی رباط ها براساس شدت به صورت زیر طبقه بندی می شود:

درجه ۱ :

رباط آسیب جزئی می بیند و اندکی کشیده می شود ولی باز هم می تواند زانو را پایدار نگه دارد.

درجه ۲ :

رباط به قدری کشیده می شود که شل می گردد. معمولا به  آن پارگی نسبی رباط می گویند.

درجه ۳ :

معمولا به آن پارگی کامل گفته می شود. رباط کاملا پاره شده مفصل را ناپایدار می کند.

پارگی های نسبی رباط صلیبی نادر هستند ؛ اغلب آسیب های رباط صلیبی پارگی کامل یا نزدیک به کامل هستند.

علت آسیب رباط صلیبی

رباط صلیبی جلویی (ACL) به صورت های مختلف ممکن است آسیب ببیند:

  • تغییر جهت سریع و ناگهانی

  • توقف ناگهانی

  • کم کردن سرعت حین دویدن

  • پایین آمدن نامناسب و نادرست پس از جهش

  • برخورد یا صدمه مستقیم مانند تکل در فوتبال

مطالعات زیادی نشان داده اند که خانم های ورزشکار بیش از آقایان ورزشکار در بعضی ورزش ها دچار پارگی رباط صلیبی می شوند. دلایل آن می توانند تفاوت در آمادگی جسمانی ، قدرت عضلانی ، کنترل عصبی – عضلانی، راستای لگن و اندام های تحتانی ، شلی رباط ها و اثرات استروژن ( هورمون جنسی زنانه) برخواص رباط ها باشند.

علایم آسیب رباط صلیبی

هنگامی که رباط صلیبی شما آسیب می بیند شما ممکن است یک صدای غیر عادی از زانوی خود بشنوید و احساس کنید که زانوی شما خالی کرده است. سایر علایم عبارتند از :

  • درد و تورم. زانوی شما طی ۲۴ ساعت اول متورم خواهد شد. اگر به این علایم توجهی نشود ممکن است خودبخود از بین بروند. اما وقتی سعی می کنید دوباره به ورزش برگردید زانوی شما ناپایدار خواهد بود و شما در معرض آسیب بیشتر به زانوی خود مخصوصاً صدمه به منیسک ها خواهید بود.
  • از دست دادن دامنه حرکتی کامل
  • حساسیت در لمس خط مفصلی
  • احساس ناراحتی هنگام راه رفتن

معاینه فرد توسط پزشک

۱-  معاینه جسمانی و شرح حال

در اولین ویزیت پزشک شما از شما در مورد علایم  و سابقه مشکلتان می پرسد.

حین معاینه جسمانی، پزشک شما تمام ساختمانهای زانوی آسیب دیده ی شما را بررسی کرده, آنها را با زانوی سالمتان مقایسه می کند. بیشتر آسیب های رباط های زانو را می توان با معاینه دقیق  وکامل تشخیص داد.

۲- تصویربرداری

  • رادیوگرافی ساده. رادیوگرافی ساده صدمه رباط صلیبی را نشان نمی دهد، ولی می تواند نشان دهد که آیا این صدمه همراه شکستگی در استخوانها هست یا نه .
  • MRI . تصاویر بهتری از بافت های نرم مانند رباط ها و منیسک و غضروف می دهد. ولی برای تشخیص پارگی رباط صلیبی اغلب نیاز به MRI نیست.

درمان آسیب رباط صلیبی

درمان پارگی رباط صلیبی بسته به نیاز هر بیمار متفاوت است. مثلا یک ورزشکار جوان که ورزش های نیازمند به چابکی انجام می دهد ، برای بازگشت ایمن به ورزش احتمال بیشتری دارد که نیاز به جراحی داشته باشد.

فرد با فعالیت کمتر و مسن تر ممکن است بدون جراجی بتواند به یک زندگی آرا م تر و ساکن تر برگردد.

۱- درمان غیر جراحی آسیب رباط صلیبی

رباط صلیبی پاره شده بدون جراحی ترمیم نمی شود. ولی درمان غیر جراحی ممکن است برای بیماران مسن تر که میزان فعالیت کمی دارند موثر باشد. اگر پایداری کلی زانوی شما برقرار باشد، پزشک شما ممکن است درمانهای ساده غیر جراحی را پیشنهاد کند.

– بریس (زانو بند)

ممکن است پزشک شما برای حفظ زانوان شما در برابر ناپایداری به شما زانو بند تجویز کند. برای محافظت بیشتر از زانو ممکن است نیاز به عصا داشته باشید.

– فیزیوتراپی

به موازات کاهش تورم یک برنامه دقیق بازتوانی آغاز می شود. تمرینات مخصوص ، عملکرد زانوی آسیب دیده را بازیابی کرده عضلات شما را برای محافظت از آن تقویت می کنند.

۲- درمان جراحی آسیب رباط صلیبی

– بازسازی رباط

اکثر پارگی های رباط صلیبی را نمی توان با بخیه زدن ترمیم کرد. برای ترمیم جراحی رباط صلیبی و بازیابی پایداری زانو، باید رباط را بازسازی کرد. پزشک شما رباط پاره شده شما را  با پیوند یک بافت دیگر جایگزین می کند. این پیوند مانند یک چارچوب برای رشد رباط جدید شما عمل می کند.

پیوند رباط می تواند از تاندون کشکک, تاندون همسترینگ ، تاندون عضله چهارسر و حتی از تاندون های انسان مرده تهیه شود. از آن جا که فرآیند ترمیم زمان بر است پس از جراحی ممکن است ۶ ماه یا بیشتر زمان لازم باشد تا ورزشکار بتواند به فعالیت ورزشی خود باز گردد.

این جراحی با برش های کوچک و توسط آرتروسکوپ انجام می شود.وقتی که التهاب کاهش یابد و دامنه حرکتی قبل از جراحی برگردد می توان اقدام به جراحی نمود. بیش از حد زود انجام دادن بازسازی رباط صلیبی ، خطر چسبندگی در زانو را بسیار زیاد می کند.

بازتوانی پس از آسیب رباط صلیبی

چه درمان جراحی شده باشید یا نه، بازتوانی نقش حیاتی در بازگرداندن شما به فعالیت های روزانه تان دارد. برنامه فیزیوتراپی به شما کمک می کند که قدرت و حرکت زانوی خود را مجدداً به دست آورید.

اگر جراحی کرده باشید، فیزیوتراپی ابتدا بر بازگرداندن حرکات زانوی شما و عضلات اطراف آن تمرکز خواهد کرد. به دنبال آن برنامه تقویت عضلات برای محافظت از رباط شما آغاز می شود. مرحله نهایی بازتوانی، با هدف بازگشت عملکرد مورد نیاز برای فعالیت ورزشی انجام می شود.

دکتر غلامرضا نادری متخصص ارتوپدی ، آرتروسکوپی ، آرتروپلاستی و فلوشیپ جراحی مچ پا در تهران

مقالات مرتبط
مشاهده مقالات بیشتر
مقالات پیشنهادی
مشاهده مقالات بیشتر