دکتر رضا نادری

متخصص ارتوپدی و فلوشیپ جراحی مچ پا
انتشار: ۰۶ شهریور ۱۳۹۵
خشکی شست پا یا هالوکس ریجیدوس

هالوکس ریجیدوس یا خشکی شست پا معمولا در بالغین و بین سنین ۳۰ تا ۶۰ ساله بروز پیدا می کند. در این مقاله به بررسی علائم و روش های درمانی این بیماری می پردازیم.

هنوز کسی نمی داند که چرا این مشکل در  بعضی افراد ایجاد می شود و در بعضی خیر. ممکن است علت آن صدمه به غضروف مفصل بر اثر ضربه به شست  یا اشکالاتی در آناتومی پا باشد.

هالوکس ریجیدوس

شایع ترین محل آرتروز در مفاصل پا قاعده ی شست پاست که به آن مفصل متاتارسوفالنژیال گفته می شود و در واقع محلی است که شست پا به استخوان کف پا متصل می شود.

اهمیت این مفصل از آن جهت است که هر بار که گام بر می داریم مفصل خم می شود. اگر این مفصل شروع به خشک شدن کند راه رفتن دردناک و دشوار خواهد شد.

خشکی شست پا

همانند سایر مفاصل، انتهای استخوان های سازنده ی این مفصل با غضروف مفصلی پوشیده شده است. اگر فرسایش یا ضربه به غضروف مفصلی آسیب وارد کنند و غضروف را از بین ببرند انتهاهای عریان شده ی استخوان به هم سایش پیدا می کنند. خار یا برجستگی استخوانی روی  استخوان ایجاد می شود. این برجستگی ممکن است مانع خم شدن کافی شست پا هنگام راه رفتن شود. نتیجه خشکی شست پا یا هالوکس ریجیدوس خواهد بود.

علائم خشکی شست پا

❇ در هنگام فعالیت احساس درد در مفصل شست پا. به ویژه هنگامی که حین راه رفتن، انگشتان پا را از روی زمین بر می دارید.

❇ تورم اطراف مفصل شست پا

❇ برجستگی سفت استخوانی روی شست پا (این برجستگی روی شست پا قرار دارد بر خلاف هالوکس والگوس که برجستگی کنار شست پاست)

❇ خشکی مفصل شست پا به گونه ای که نمی توانید آن را به بالا و پایین خم کنید.

تشخیص هالوکس ریجیدوس یا  خشکی شست پا

اگر متوجه شدید که خم کردن شست پایتان به بالا و پایین دشوار شده است یا دیدید که به علت درد شست پا مجبورید روی کناره ی خارجی پا راه بروید، به پزشک مراجعه کنید. هر چه هالوکس ریجیدوس زودتر تشخیص داده شود درمان آن آسانتر خواهد بود.

پزشک شما پایتان را از نظر وجود برجستگی استخوانی بررسی خواهد کرد و دامنه ی حرکتی  بدون درد مفصلتان را اندازه خواهد گرفت. رادیوگرافی ساده، محل و اندازه ی برجستگی استخوانی و مقدار تخریب غضروف و فضای مفصلی را نشان خواهد داد.

تشخیص هالوکس ریجیدوس

درمان خشکی شست پا

۱- درمان غیر جراحی خشکی شست پا 

مسکن ها و داروهای ضد التهاب مانند ایبوپروفن می توانند تورم و درد را کم کنند. استفاده از کیسه ی یخ و یا غوطه ور کردن پا در آب سرد و گرم به طور متناوب نیز در کاهش التهاب و کنترل علایم به طور موقت مفیدند اما باید توجه داشت که مانع از پیشرفت این بیماری نمی شوند.

پوشیدن کفش پنجه پهن فشار وارد بر شست را کم می کند. احتمالا شما دیگر نباید کفش پاشنه بلند بپوشید. پزشک شما ممکن است کفشی را تجویز کند که کف سفت داشته باشد تا از خم شدن شست پا هنگام راه رفتن کم شود.

نحوه ی استفاده از آب گرم و سرد متناوب به این صورت است که شما دو ظرف آب یکی سرد در حد تحمل و دیگری گرم در حد تحمل تهیه می کنید. پا را به مدت ۳۰ ثانیه در آب سرد غوطه ور کنید سپس بلافاصله آن را به مدت ۳۰ ثانیه داخل آب گرم بگذارید. این تناوب سرد و گرم را ۵ دقیقه ادامه دهید طوری که در انتها پای شما داخل آب سرد باشد. این کار را ۳ بار در روز تکرار کنید. اگر دیابتی هستید یا پای شما حس نرمال ندارد در مورد دمای آب بسیار دقت کنید تا سوختگی ایجاد نشود.

۲- درمان جراحی خشکی شست پا

– کیلکتومی خشکی شست پا

این جراحی زمانی توصیه می شود که، درگیری خفیف تا متوسط باشد. در این روش برجستگی یا خار استخوانی به همراه مقداری از استخوان شست پا برداشته می شود تا فضای بیشتری برای خم شدن شست پا فراهم گردد.

برش جراحی در پشت پا داده می شود. شست پا و محل جراحی ممکن است ماه ها متورم باقی بمانند و شما باید حداقل تا دو هفته بعد از عمل از صندل با کف سفت یا چوبی استفاده کنید.

درمان جراحی خشکی شست پا

– آرترودز (فیوژن) خشکی شست پا

فیوژن (جوش دادن) استخوان ها به هم زمانی توصیه می شود که تخریب غضروف شدید باشد. در این روش جراحی، غضروف خراب برداشته می شود و مفصل با پیچ و پلاک فیکس می شود. گرچه بعد از این عمل دیگر هرگز نمی توانید مفصل را حرکت دهید این روش قابل اعتمادترین راه برای کاهش درد در موارد شدید است.

در ۶ هفته اول بعد از عمل از عصا به همراه آتل گچ یا کفش مخصوص استفاده خواهید کرد. جوش خوردن استخوان ممکن است ۲ تا ۳ ماه زمان ببرد. پس از این عمل هرگز نخواهید توانست کفش پاشنه بلند بپوشید.

– آرتروپلاستی (تعویض مفصل) خشکی شست پا

ممکن است در بیماران بسیار مسن و کم تحرک کاربرد داشته باشد. در حال حاضر به دلیل عوارض زیاد و عمر کم پروتز های سیلیکونی ساخته شده برای این مفصل، روش پر طرفداری نیست.

 

 

دکتر غلامرضا نادری متخصص ارتوپدی ، آرتروسکوپی ، آرتروپلاستی و فلوشیپ جراحی مچ پا در تهران

مقالات مرتبط
مشاهده مقالات بیشتر
مقالات پیشنهادی
مشاهده مقالات بیشتر
پرسش از دکتر