آرتروز گردن یا اسپوندیلوز گردنی نوعی فرسایش مهره ها و دیسک های گردن است که با افزایش سن یا فشارهای مکرر ایجاد می شود. این بیماری شایع ترین علت درد مزمن گردن در بالای 50 سال است ولی در افرادی که ساعت ها با گوشی و لپ تاپ کار می کنند، در سنین پایین تر هم دیده می شود. با شناخت درست علائم و به کارگیری روش های پیشگیرانه، می توانید این وضعیت را مدیریت کنید.
این بیماری که در دنیای پزشکی به آن “اسپوندیلوز گردنی” می گویند، در واقع نوعی فرسایش طبیعی مهره ها و دیسک های گردن است. اما نگران نباشید؛ آرتروز گردن به معنای پایان فعالیت و شروع زندگی با درد نیست. با شناخت درست علائم و به کارگیری روش های پیشگیرانه، می توانید به راحتی این وضعیت را مدیریت کنید.
آرتروز گردن دقیقا چیست و چه اتفاقی در بدن می افتد؟
ستون فقرات ما در ناحیه گردن از ۷ مهره کوچک تشکیل شده است. بین این مهره ها، دیسک هایی وجود دارند که مثل کمک فنر عمل می کنند. با افزایش سن یا وارد آمدن فشارهای غیر اصولی، این دیسک ها آب خود را از دست می دهند و نازک می شوند. در نتیجه، مهره ها به هم نزدیک تر شده و ممکن است روی هم ساییده شوند. بدن برای جبران این وضعیت، شروع به ساختن استخوان های اضافه به نام “خار استخوانی” یا اوستئوفیت می کند که همین خارها عامل اصلی درد و فشار بر اعصاب هستند.
علائم آرتروز گردن؛ بدن شما چه پیامی می دهد؟
بسیاری از افراد ممکن است آرتروز گردن داشته باشند اما هیچ دردی حس نکنند. اما وقتی علائم ظاهر می شوند، معمولا شامل موارد زیر هستند:
- خشکی و درد گردن: شایع ترین علامت که معمولا صبح ها بعد از بیدار شدن یا بعد از نشستن طولانی در یک وضعیت ثابت، شدیدتر است.
- درد انتشاری: دردی که از گردن شروع شده و به سمت شانه ها، بازوها و گاهی تا نوک انگشتان دست می رسد.
- بی حسی و گزگز: اگر خارهای استخوانی روی عصب ها فشار بیاورند، ممکن است در دستان خود احساس سوزن سوزن شدن یا خواب رفتگی داشته باشید.
- سردردهای ریشه ای: سردردهایی که از پشت سر شروع می شوند و به سمت پیشانی حرکت می کنند (سردردهای سرویکوژنیک).
- صدای مفاصل: احساس سایش یا شنیدن صدای خرت خرت موقع چرخاندن سر.
- ضعف عضلانی: در موارد شدید، ممکن است فرد در بلند کردن اشیا یا بستن دکمه های لباس دچار مشکل شود.
تشخیص آرتروز گردن
تشخیص آرتروز گردن معمولا بر اساس معاینه بالینی و تصویربرداری انجام میشود:
معاینه بالینی: پزشک دامنه حرکتی گردن، رفلکسها و قدرت عضلات دست و بازو را بررسی میکند. فشار دادن روی نقاط خاص گردن و انجام حرکات چرخشی میتواند محل دقیق مشکل را مشخص کند.
رادیوگرافی (عکس ساده): خارهای استخوانی، کاهش فاصله بین مهرهها و تغییرات ساختاری مهرهها در عکس ساده قابل مشاهده هستند.
ام آر آی: اگر پزشک مشکوک به فشار روی نخاع یا ریشههای عصبی باشد، ام آر آی درخواست میشود. این روش بهترین تصویر از دیسکها، اعصاب و بافتهای نرم اطراف ستون فقرات را نشان میدهد.
جدول مقایسه گرفتگی ساده عضلانی و آرتروز گردن
بسیاری از بیماران این دو را با هم اشتباه می گیرند. این جدول به شما کمک می کند تفاوت ها را بهتر درک کنید:
ویژگی | گرفتگی عضلانی (کشیدگی) | آرتروز گردن (فرسایش مهره) |
نوع درد | تیز و ناگهانی | مبهم، ضربان دار و مزمن |
مدت زمان | معمولا بین چند روز تا دو هفته | ماه ها و سال ها ادامه دارد |
علت بروز | حرکت ناگهانی یا وضعیت بد خوابیدن | افزایش سن، وضعیت بدنی غلط طولانی مدت |
علائم عصبی | به ندرت دیده می شود | بی حسی و گزگز دست ها شایع است |
درمان اولیه | استراحت و گرم کردن عضلات | اصلاح سبک زندگی و فیزیوتراپی |
علت های اصلی بروز آرتروز گردن در سنین مختلف
چرا بعضی ها در ۳۰ سالگی دچار این مشکل می شوند و بعضی ها در ۷۰ سالگی؟
- افزایش سن: اصلی ترین عامل است. بعد از ۵۰ سالگی، دیسک ها به طور طبیعی شروع به فرسوده شدن می کنند.
- شغل و سبک زندگی: کسانی که ساعت ها پشت میز می نشینند یا کارهای تکراری با گردن انجام می دهند (مثل خیاط ها یا راننده ها).
- آسیب های قبلی: تصادفات رانندگی (مثل ضربه شلاقی گردن) می تواند روند آرتروز را تسریع کند.
- ژنتیک: اگر در خانواده شما سابقه دردهای ستون فقرات زیاد است، باید بیشتر مراقب باشید.
- کشیدن سیگار: سیگار باعث کاهش خون رسانی به دیسک ها شده و آن ها را زودتر خشک می کند.
راهکارهای طلایی درمان خانگی آرتروز گردن
اگر درد شما فلج کننده نیست، می توانید با رعایت این چند اصل ساده در خانه، کیفیت زندگی خود را به شدت بالا ببرید:
۱. اصلاح وضعیت بدنی (ارگونومی)
مهم ترین قدم این است که هنگام کار با گوشی یا کامپیوتر، سر خود را پایین نیندازید. مانیتور باید دقیقا روبروی چشمان شما باشد. هر ۲۰ دقیقه یک بار بلند شوید و حرکات کششی انجام دهید.
۲. معجزه کمپرس گرم و سرد
- _کمپرس سرد: در زمانی که درد تیز و ناگهانی دارید، یخ باعث کاهش التهاب می شود.
- _کمپرس گرم: برای رفع خشکی و گرفتگی عضلات دور گردن، دوش آب گرم یا کیسه آب گرم عالی است. گرما جریان خون را زیاد کرده و عضلات را شل می کند.
۳. انتخاب بالش مناسب
بالش شما نباید خیلی بلند یا خیلی تخت باشد. بالش باید به گونه ای باشد که انحنای طبیعی گردن را حفظ کند. اگر به پشت می خوابید، یک بالش طبی زیر گردن بگذارید. اگر به پهلو می خوابید، ارتفاع بالش باید به اندازه پهنای شانه شما باشد.
۴. ورزش های اصلاحی و کششی
ورزش نباید درد شما را زیاد کند. حرکات ایزومتریک بهترین گزینه هستند:
- _دست خود را روی پیشانی بگذارید و با سر به دست فشار دهید بدون اینکه سر حرکت کند (۵ ثانیه نگه دارید).
- _همین کار را برای طرفین سر انجام دهید. این کار عضلات نگهدارنده گردن را بدون سایش مهره ها قوی می کند.
همچنین برای اطلاعات بیشتر درمورد بدنسازی با آرتروز زانو را مطالعه کنید.
درمان پزشکی آرتروز گردن
وقتی درمان خانگی به تنهایی کافی نباشد یا علائم عصبی (بیحسی دست، ضعف عضلانی) وجود داشته باشد، پزشک ممکن است روشهای زیر را تجویز کند:
فیزیوتراپی: مهمترین رکن درمان آرتروز گردن است. فیزیوتراپیست با ترکیب حرکات کششی و تقویتی، استفاده از دستگاههای تحریک الکتریکی و لیزر درمانی، دامنه حرکتی گردن را بهبود داده و درد را کاهش میدهد. معمولا ۱۰ تا ۱۵ جلسه لازم است.
دارو درمانی: داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی برای کاهش درد و التهاب تجویز میشوند. در صورت اسپاسم عضلانی شدید، شلکنندههای عضلانی هم ممکن است اضافه شوند. مصرف طولانی مدت این داروها بدون نظر پزشک توصیه نمیشود.
تزریقات: در موارد درد شدید که به دارو جواب نمیدهد، تزریق کورتیکواستروئید در فضای اطراف نخاع (تزریق اپیدورال) میتواند التهاب را کاهش دهد. اثر این تزریق موقتی است و معمولا چند هفته تا چند ماه دوام دارد.
جراحی: فقط در موارد نادری که فشار شدید روی نخاع یا ریشههای عصبی وجود دارد و خطر آسیب دائمی عصبی هست، جراحی انجام میشود. جراحی شامل برداشتن خارهای استخوانی یا بخشی از دیسک برای آزادسازی فضای عصب است.
درمان آرتروز با غذا
اگرچه غذا معجزه نمی کند، اما کاهش التهاب در بدن می تواند درد آرتروز گردن را به شدت کم کند.
- امگا ۳: مصرف ماهی یا روغن ماهی به کاهش التهاب مفاصل کمک می کند.
- زردچوبه: این ادویه یک ضد التهاب طبیعی و قدرتمند است.
- کلسیم و ویتامین D: برای حفظ تراکم استخوان های مهره ضروری هستند.
- نوشیدن آب کافی: دیسک های گردن برای حفظ خاصیت ارتجاعی خود به آب نیاز دارند.
روش های درمانی نوین
وقتی درمان های خانگی کافی نباشند، پزشک ممکن است روش های زیر را پیشنهاد دهد:
- _فیزیوتراپی: یادگیری حرکات تخصصی و استفاده از دستگاه های لیزر یا تحریک الکتریکی.
- _دارو درمانی: استفاده از داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی (NSAIDs) یا شل کننده های عضلانی.
- _تزریقات مفصلی: تزریق استروئید در فضای اپیدورال برای کاهش التهاب شدید.
- _جراحی: تنها در موارد بسیار نادری که عصب ها به شدت تحت فشار باشند و خطر فلج وجود داشته باشد، جراحی انجام می شود.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
بسیاری از دردهای گردن با درمان خانگی خوب می شوند، اما در صورت مشاهده این “پرچم های قرمز” (Red Flags) حتما به متخصص مغز و اعصاب یا ارتوپد مراجعه کنید:
- اگر تعادل خود را هنگام راه رفتن از دست می دهید.
- اگر کنترل مثانه یا روده شما دچار مشکل شده است.
- اگر ضعف شدیدی در دست ها حس می کنید که نمی توانید چیزی را نگه دارید.
- اگر درد به قدری زیاد است که شب ها مانع خوابیدن شما می شود.
- اگر درد گردن همراه با تب بالا یا کاهش وزن بی دلیل است.
اگر درد گردن با بیحسی دست، ضعف عضلانی یا سرگیجه همراه شده، با متخصص ارتوپد مشورت کنید.
نتیجه گیری:
آرتروز گردن بخشی از روند طبیعی زندگی در عصر دیجیتال است، اما به این معنا نیست که باید با درد همیشگی زندگی کنید. با اصلاح وضعیت نشستن، انجام ورزش های تقویتی ساده و مدیریت استرس، می توانید جلوی پیشرفت این بیماری را بگیرید. یادتان باشد گردن شما پل ارتباطی مغز با بقیه بدن است؛ پس با آن مهربان باشید و اجازه ندهید سبک زندگی غلط، این پل حیاتی را تخریب کند.
سوالات متداول درمورد آرتروز گردن
۱. آیا استفاده از گردنبند طبی (آتل) برای آرتروز گردن خوب است؟
استفاده کوتاه مدت (مثلا موقع رانندگی طولانی) اشکالی ندارد، اما استفاده دائمی باعث ضعیف شدن عضلات گردن شده و در واقع آرتروز شما را بدتر می کند. عضلات باید خودشان وزن سر را تحمل کنند.
۲. آیا آرتروز گردن می تواند باعث سرگیجه شود؟
بله، در برخی موارد که خارهای استخوانی روی شریان های خونی فشار می آورند یا سیگنال های عصبی تعادل را مختل می کنند، فرد ممکن است دچار سرگیجه شود.
۳. آیا ورزش یوگا برای آرتروز گردن مفید است؟
بله، بسیاری از حرکات یوگا باعث افزایش انعطاف پذیری و کاهش فشار روی مهره ها می شوند، اما حتما باید زیر نظر مربی متخصص انجام شود تا حرکات چرخشی شدید به مهره ها آسیب نزند.
همیارسیستم
