اگر روزی حس کردید که زانوهایتان موقع بلند شدن صدا می دهند یا بعد از یک پیاده روی کوتاه، درد امان شما را می برد، احتمالا اولین فکری که به ذهنتان می رسد این است: “پیر شده ام!”. اما حقیقت این است که آرتروز زانو همیشه به سن و سال ربط ندارد. یکی از بزرگ ترین متهمان پرونده دردهای مفصلی، عددی است که ترازو به شما نشان می دهد.
تاثیر چاقی بر آرتروز زانو چیزی فراتر از یک فشار فیزیکی ساده است. در این مقاله، می خواهیم به زبان خیلی ساده و خودمانی بررسی کنیم که چطور چربی های اضافه بدن مثل یک دشمن پنهان، غضروف های زانو را تخریب می کنند و چطور می توانید با چند تغییر کوچک، سال ها به عمر مفاصل خود اضافه کنید.
زانو؛ کمک فنری که زیر بار سنگین له می شود
زانوهای ما شاهکار مهندسی بدن هستند. آن ها تمام وزن ما را هنگام راه رفتن، دویدن و پریدن تحمل می کنند. اما هر دستگاهی، یک ظرفیت مشخص دارد. وقتی وزن بدن از حد مجاز فراتر می رود، اولین جایی که اعتراض می کند، زانوست. بسیاری از مردم فکر می کنند اگر ۵ کیلوگرم اضافه وزن دارند، زانویشان هم فقط ۵ کیلوگرم فشار اضافه تحمل می کند. اما فیزیک بدن چیز دیگری می گوید!
وقتی روی سطح صاف راه می روید، نیروی وارد بر زانوهای شما معادل ۱.۵ برابر وزن بدنتان است. این یعنی یک فرد ۱۰۰ کیلوگرمی با هر قدم، ۱۵۰ کیلوگرم فشار به زانوهایش وارد می کند
حالا تصور کنید این فشار در هنگام بالا رفتن از پله یا نشست و برخاست، به ۲ یا ۳ برابر وزن بدن می رسد. اینجاست که می فهمیم چرا تاثیر چاقی بر آرتروز زانو تا این حد ویرانگر است.
چربی و التهاب
تا سال ها پیش پزشکان فکر می کردند چاقی فقط به خاطر “فشار مکانیکی” باعث آرتروز زانو و آرتزوز گردن می شود. اما تحقیقات جدید نشان داده است که ماجرا پیچیده تر از این حرف هاست.
بافت چربی در بدن ما فقط یک توده بی مصرف نیست؛ بلکه یک اندام فعال است که مواد شیمیایی خاصی به نام آدیپوکین ها تولید می کند. این مواد وارد جریان خون می شوند و باعث ایجاد التهاب در کل بدن می گردند. این التهاب به مفاصل حمله کرده و باعث تخریب سریع تر غضروف ها می شود.
به همین دلیل است که افراد چاق معمولا در مفاصل دست خود (که وزنی را تحمل نمی کنند) هم دچار آرتروز می شوند! پس چاقی از دو جبهه به زانوهای شما حمله می کند:
- _حمله فیزیکی: با فشار زیاد و سایش استخوان ها.
- _حمله شیمیایی: با ارسال مواد التهابی و از بین بردن غضروف.
آرتروز،دردی که باعث چاقی بیشتر می شود
یکی از بدترین جنبه های تاثیر چاقی بر آرتروز زانو، ایجاد یک چرخه بی پایان است که شکستن آن کار راحتی نیست:
- شما اضافه وزن دارید و زانویتان درد می گیرد.
- به خاطر درد، فعالیت بدنی و ورزش را کنار می گذارید.
- کم تحرکی باعث می شود کالری کمتری بسوزانید و چاق تر شوید.
- چاقی بیشتر، درد زانو را شدیدتر می کند.
کاهش وزن ودرمان آرتروز
اگر به دنبال بهترین دارو برای درمان آرتروز زانو هستید، آن را در داروخانه پیدا نمی کنید؛ بلکه باید آن را در آشپزخانه و کتانی های ورزشی خود جستجو کنید. کاهش وزن نه تنها درد را کم می کند، بلکه روند تخریب مفصل را هم کند یا متوقف می کند.
کم کردن تنها ۵ کیلوگرم وزن می تواند خطر ابتلا به آرتروز زانو را در زنان جوان تا ۵۰ درصد کاهش دهد و علائم بیماران فعلی را به طرز چشمگیری بهبود بخشد
هر کیلوگرم چقدر بر زانو ها فشار وارد می کند
وزن کل بدن (کیلوگرم) | فشار روی زانو هنگام راه رفتن معمولی (کیلوگرم) | فشار روی زانو هنگام بالا رفتن از پله (تقریبی) |
۶۰ کیلوگرم | ۹۰ کیلوگرم | ۱۸۰ کیلوگرم |
۸۰ کیلوگرم | ۱۲۰ کیلوگرم | ۲۴۰ کیلوگرم |
۱۰۰ کیلوگرم | ۱۵۰ کیلوگرم | ۳۰۰ کیلوگرم |
۱۲۰ کیلوگرم | ۱۸۰ کیلوگرم | ۳۶۰ کیلوگرم |
همانطور که می بینید، هر چه وزن بالاتر می رود، فشار وارد شده به صورت تصاعدی افزایش می یابد. این جدول به خوبی نشان می دهد که چرا مفاصل یک فرد سنگین وزن، خیلی زودتر از موعد بازنشسته می شوند!
برای اطلاعات بیشتر بخوانید: ایا ارتروز باعث از کار افتادگی میشود
درمان زانو درد
حالا که با تاثیر چاقی بر آرتروز زانو آشنا شدیم، سوال اینجاست که چه کار باید کرد؟ اگر زانو درد دارید، احتمالا ورزش کردن برایتان سخت است. پس این گام ها را دنبال کنید:
۱. تغذیه ضد التهاب
سعی کنید مصرف مواد قندی و روغن های صنعتی را به حداقل برسانید. در عوض از خوراکی های ضد التهاب مثل ماهی (امگا ۳)، زردچوبه، روغن زیتون و سبزیجات تازه استفاده کنید. این کار به “کارخانه التهاب” بدنتان اجازه استراحت می دهد.
۲. ورزش های مناسب برای زانو
اگر پیاده روی برایتان دردناک است، سراغ ورزش های بدون وزن بروید:
- _شنا و آب درمانی: در آب، وزن شما به شدت کاهش می یابد و می توانید بدون فشار به مفصل، عضلات دور زانو را قوی کنید.
- _دوچرخه سواری: اگر صندلی در ارتفاع مناسب باشد، فشار روی زانو کم است و کالری سوزی بالایی دارد.
- _تقویت عضله چهارسر: هرچه عضلات ران شما قوی تر باشند، مثل یک بادیگارد از مفصل زانو محافظت می کنند و بار را از روی استخوان برمی دارند.
۳. استفاده از وسایل کمکی
گاهی استفاده از یک زانوبند مناسب یا کفی طبی که توسط پزشک تجویز شده، می تواند راستای مفاصل شما را اصلاح کند و فشار را از بخش های آسیب دیده زانو بردارد.
چه زمانی جراحی لازم می شود؟
اگر تاثیر چاقی بر آرتروز زانو به قدری زیاد بوده که غضروف کاملا از بین رفته و استخوان ها روی هم ساییده می شوند (اصطلاحا استخوان روی استخوان)، ممکن است جراحی تعویض مفصل پیشنهاد شود. اما یک نکته بسیار مهم: حتی برای جراحی هم، اکثر جراحان از شما می خواهند ابتدا وزن خود را پایین بیاورید. چرا؟ چون طول عمر مفصل مصنوعی در افراد چاق کمتر است و ریسک عفونت بعد از عمل هم بالاتر می رود.
نتیجه گیری
زانوهای ما برای حمل یک وزن مشخص طراحی شده اند. تاثیر چاقی بر آرتروز زانو مثل این است که یک کامیون را بیش از ظرفیتش بارگیری کنید؛ مسلما کمک فنرها و لاستیک ها خیلی زود از بین می روند.
خبر خوب این است که مفصل زانو قدرت بازسازی و تطبیق پذیری بالایی دارد. حتی اگر سال ها به آن فشار آورده اید، از همین امروز با کاهش وزن و تغذیه درست می توانید جلوی تخریب بیشتر را بگیرید. یادتان باشد هر ۱ کیلوگرمی که کم می کنید، انگار ۴ کیلوگرم بار را از روی دوش هر کدام از زانوهایتان برداشته اید. پس برای داشتن یک پیری با نشاط و بدون عصا، همین حالا به فکر سبک کردن بار زانوهایتان باشید.
همیارسیستم
