آرتروز لگن یکی از شایع ترین علل درد مزمن لگن و کشاله ران است که با بالا رفتن سن بیشتر دیده می شود. مفصل لگن یک مفصل گوی و کاسه ای است: سر گرد استخوان ران (گوی) داخل حفره ای در استخوان لگن (کاسه) قرار می گیرد و یک لایه غضروف صاف بین این دو سطح را می پوشاند. این غضروف اجازه می دهد استخوان ها بدون درد روی هم بلغزند. در آرتروز لگن این غضروف به مرور نازک و زبر می شود، فاصله بین استخوان ها کم می شود و حرکت دادن پا دردناک می شود. در این مقاله علائم، مراحل و روش های درمان آرتروز لگن را بررسی می کنیم.
علائم آرتروز لگن
علائم آرتروز لگن معمولا به تدریج شروع می شوند و در طول ماه ها بدتر می شوند. مهم ترین علائمی که بیماران گزارش می کنند:
درد کشاله ران: شایع ترین علامت آرتروز لگن درد در ناحیه کشاله ران و جلوی ران است. بسیاری از بیماران فکر می کنند مشکل از کمر یا زانو است، در حالی که منبع درد مفصل لگن است. این درد معمولا بعد از راه رفتن طولانی یا بعد از نشستن طولانی بدتر می شود.
سفتی صبحگاهی: صبح ها یا بعد از استراحت طولانی، مفصل لگن خشک و سفت است. معمولا بعد از چند دقیقه حرکت بهتر می شود. اگر سفتی بیش از ۳۰ دقیقه طول بکشد، ممکن است نوع التهابی آرتروز باشد و باید حتما بررسی شود.
لنگیدن: وقتی آرتروز لگن پیشرفت کند، بیمار ناخودآگاه وزن بدن را به سمت پای سالم منتقل می کند و الگوی راه رفتن تغییر می کند.
صدای مفصل: صدای تق تق یا خرد شدن در حین حرکت دادن لگن، نشانه ساییدگی سطح غضروف است.
محدودیت حرکت: کارهای ساده مثل پوشیدن جوراب، بستن بند کفش، سوار شدن به ماشین یا نشستن روی صندلی کوتاه به تدریج دشوار می شوند.
علت آرتروز لگن چیست؟
آرتروز لگن دلایل مختلفی دارد. در بیشتر موارد ترکیبی از چند عامل باعث فرسایش تدریجی غضروف مفصل می شود:
سن: شایع ترین علت آرتروز لگن فرسایش طبیعی غضروف با بالا رفتن سن است. از دهه پنجم زندگی به بعد احتمال ابتلا به شدت افزایش می یابد.
اضافه وزن: هر کیلوگرم اضافه وزن، فشار چند برابری به مفصل لگن وارد می کند. چاقی سرعت تخریب غضروف را به شدت افزایش می دهد.
ضربه و آسیب قبلی: شکستگی لگن، دررفتگی مفصل یا آسیب ورزشی شدید حتی اگر کاملا بهبود پیدا کنند، زمینه ساز آرتروز در سال های بعد هستند.
ناهنجاری ساختاری: اگر شکل طبیعی مفصل لگن از بدو تولد درست نباشد (مثل کم عمق بودن کاسه لگن)، فشار غیرطبیعی روی غضروف وارد می شود و فرسودگی زودتر اتفاق می افتد.
ژنتیک: سابقه خانوادگی آرتروز، احتمال ابتلا را بالا می برد. ژن هایی که روی ساختار غضروف تاثیر می گذارند می توانند از والدین به ارث برسند.
فعالیت تکراری: مشاغل یا ورزش هایی که فشار زیاد و تکراری به لگن وارد می کنند (مثل کار کشاورزی، فوتبال حرفه ای) خطر ابتلا را افزایش می دهند.
مراحل آرتروز لگن (گرید ۱ تا ۴)
شدت آرتروز لگن بر اساس میزان تخریب غضروف به چهار مرحله تقسیم می شود:
گرید ۱ (خیلی خفیف): تغییرات جزئی در غضروف و احتمال خارهای استخوانی کوچک. معمولا بدون درد است و تصادفی در رادیوگرافی کشف می شود.
گرید ۲ (خفیف): غضروف شروع به نازک شدن کرده. درد و سفتی خفیف بعد از فعالیت زیاد. خارهای استخوانی در عکس قابل مشاهده اند.
گرید ۳ (متوسط): غضروف به طور قابل توجهی فرسوده شده. درد هنگام راه رفتن، بالا رفتن از پله و نشستن. فاصله مفصلی در عکس باریک شده.
گرید ۴ (شدید): غضروف تقریبا از بین رفته. استخوان روی استخوان ساییده می شود. درد مداوم حتی در استراحت. معمولا نیاز به جراحی تعویض مفصل دارد.
درمان آرتروز لگن بدون جراحی
در مراحل اولیه و متوسط آرتروز لگن (گرید ۱ تا ۳)، درمان های غیرجراحی می توانند درد را کنترل کرده و پیشرفت بیماری را کند کنند:
کاهش وزن: موثرترین اقدام غیرجراحی. کم کردن حتی ۵ کیلوگرم وزن، فشار قابل توجهی از روی مفصل لگن برمی دارد و درد را کاهش می دهد.
فیزیوتراپی و ورزش: تمرینات تقویتی عضلات اطراف لگن، مفصل را پایدارتر نگه می دارند. شنا و دوچرخه ثابت بهترین ورزش ها هستند چون فشار کمی به مفصل وارد می کنند. از دویدن و پریدن باید اجتناب شود.
داروهای ضد درد و ضد التهاب: مسکن ها و داروهای ضد التهابی می توانند درد و تورم را کاهش دهند. مصرف هر دارویی باید زیر نظر پزشک باشد.
تزریق داخل مفصلی: تزریق کورتون یا هیالورونیک اسید به داخل مفصل لگن می تواند برای مدت چند ماه درد را تسکین دهد. این روش جایگزین درمان اصلی نیست اما زمان می خرد.
وسایل کمکی: استفاده از عصا در دست مخالف پای دردناک، فشار روی مفصل لگن را تا ۲۰ تا ۳۰ درصد کاهش می دهد.
رعایت رژیم غذایی ضد التهابی هم در کنترل علائم نقش دارد. برای آشنایی با مواد غذایی که آرتروز را بدتر می کنند مطلب غذاهای مضر برای آرتروز را بخوانید.
جراحی آرتروز لگن
وقتی درمان های غیرجراحی دیگر جواب ندهند و درد زندگی روزمره بیمار را مختل کند، جراحی تعویض مفصل لگن مطرح می شود. در این جراحی، سطوح آسیب دیده مفصل برداشته شده و با قطعات مصنوعی جایگزین می شوند. تعویض مفصل لگن یکی از موفق ترین جراحی های ارتوپدی است و بیش از ۹۵ درصد بیماران بعد از عمل، بهبود قابل توجهی در درد و کیفیت زندگی تجربه می کنند.
عمر پروتز مفصل لگن معمولا ۱۵ تا ۲۵ سال است. به همین دلیل پزشکان ترجیح می دهند تا جایی که ممکن است جراحی را به تاخیر بیندازند و اول درمان های غیرجراحی را امتحان کنند.
آرتروز اغلب همزمان چند مفصل را درگیر می کند. اگر علاوه بر لگن، زانو یا پای شما هم درد می کند، لازم است هر مفصل جداگانه بررسی شود. دکتر نادری فوق تخصص جراحی پا و مچ پا و آرتروسکوپی است و می تواند برای درمان آرتروز پا و زانو، بهترین مسیر درمانی را به شما پیشنهاد دهد.
برای بررسی وضعیت مفصل و مشاوره با متخصص ارتوپد، با مطب دکتر نادری تماس بگیرید.
سوالات شایع
۱. آیا آرتروز لگن درمان قطعی دارد؟
آرتروز لگن درمان قطعی به معنای برگشت غضروف از دست رفته ندارد. اما با درمان به موقع می توان پیشرفت بیماری را کند کرد و درد را کنترل کرد. در مراحل پیشرفته، تعویض مفصل می تواند عملکرد مفصل را به طور کامل بازگرداند.
۲. چه ورزشی برای آرتروز لگن مناسب است؟
شنا، ورزش در آب و دوچرخه ثابت بهترین گزینه ها هستند چون فشار کمی به مفصل وارد می کنند. پیاده روی ملایم روی سطح صاف هم قابل قبول است. از دویدن، پریدن و اسکات باید پرهیز شود.
۳. آرتروز لگن با درد کمر چه تفاوتی دارد؟
درد آرتروز لگن بیشتر در کشاله ران و جلوی ران احساس می شود. درد کمر معمولا در پشت کمر است و ممکن است به پشت پا تیر بکشد. اما چون هر دو می توانند باعث لنگیدن شوند، تشخیص دقیق نیاز به معاینه پزشک و رادیوگرافی دارد.
۴. از کجا بفهمم آرتروز لگن دارم؟
اگر درد کشاله ران دارید که بعد از راه رفتن بدتر می شود، صبح ها مفصل لگن خشک و سفت است و پوشیدن جوراب یا کفش سخت شده، باید به متخصص ارتوپد مراجعه کنید. رادیوگرافی ساده لگن معمولا برای تشخیص کافی است.
۵. آیا آرتروز لگن باعث از کار افتادگی می شود؟
در مراحل پیشرفته اگر بدون درمان رها شود، آرتروز لگن می تواند توانایی راه رفتن و انجام کارهای روزمره را به شدت محدود کند. اما با درمان مناسب و به موقع، بیشتر بیماران می توانند زندگی فعالی داشته باشند. تعویض مفصل در موارد شدید، عملکرد را به طور چشمگیری بازمی گرداند.
همیارسیستم
