دکتر رضا نادری

متخصص ارتوپدی و فلوشیپ جراحی مچ پا
انتشار: ۲۵ اردیبهشت ۱۳۹۷
تعویض مفصل زانو

عمل جراحی تعویض مفصل زانو که به آن آرتروپلاستی زانو نیز گفته می ‌شود به منظور کمک به کاهش درد و بهبود عملکرد زانو در فردی که دچار مشکل و درد شدید زانوست انجام می ‌شود. این عمل شامل برداشتن استخوان و غضروف آسیب دیده از استخوان ران، استخوان ساق و گاه کشکک و سپس جایگزین کردن آن با مفصل مصنوعی که از جنس آلیاژ فلز، پلاستیک و پلیمر است می باشد.

به منظور تشخیص مناسب بودن عمل تعویض مفصل زانو (آرتروپلاستی) جراح ارتوپد حرکات، ثبات و قدرت زانو را بررسی می ‌کند. تصاویر گرفته شده به وسیله اشعه ایکس نیز وی را در تشخیص دقیق مشکل زانو یاری می ‌کند.

یکی از اصلی ترین علل عمل جراحی تعویض مفصل زانو ، تخفیف دردهای شدید ناشی از آرتروز یا آرتریت روماتویید است. افراد نیازمند به آرتروپلاستی معمولاً در راه رفتن، بالا رفتن از پله و برخاستن مشکل دارند. همچنین برخی افراد در هنگام استراحت نیز ممکن است این درد ها را تجربه نمایند.کسانی نیاز به تعویض مفصل پیدا می کنند که درد شدید مانع انجام کار های روزمره ایشان می شود یا چنان دفورمیته شدیدی در زانو دارند (همرا آرتروز شدید) که ایشان را ناتوان کرده است.

مفصل زانو مصنوعی

عوارض عمل تعویض مفصل زانو

عمل جراحی تعویض مفصل زانو همانند هر عمل جراحی ممکن است عوارض و خطراتی را به دنبال داشته باشد، از جمله:

❇ عفونت

❇ انعقاد خون در عروق پا و ریه

❇ حمله قلبی

❇ سکته

❇ آسیب های عصبی

❇ علائم عفونت

در صورت مشاهده موارد زیر باید به سرعت مراتب را به پزشک مربوطه اعلام کرد:

☑ تب بالای ۳۷٫۸ درجه سانتی گراد

☑ لرز

☑ ترشحات محل عمل جراحی

☑ افزایش قرمزی، ورم و دردهای زانو

در صورت عفونت پروتز، قسمت تعویض شده از طریق عمل جراحی برداشته شده و برای از بین بردن باکتری ها، مصرف آنتی بیوتیک تجویز می ‌گردد. پس از برطرف شدن عفونت نیز عمل جراحی مجدد به منظور کار گذاشتن دوباره مفصل جدید انجام می ‌شود.

❇ از کار افتادگی مفصل های مصنوعی

یکی دیگر از عوارض عمل جراحی تعویض مفصل زانو ، خرابی مفصل های مصنوعی است. استفاده روزانه از این مفصل ها هرچند از جنس قوی ترین فلز و پلاستیک باشند می‌ تواند باعث تحریک و خرابی آن‌ ها گردد. از موارد خطرناک دیگر نیز اضافه وزن و انجام فعالیت های بسیار شدید است که باعث فشار به مفصل و در نهایت از کار افتادگی آن می ‌شود.

غذا و دارو

به توصیه پزشک یا متخصص بیهوشی از مصرف برخی دارو ها و مکمل های غذایی، قبل از عمل جراحی باید پرهیز کرد.

تمرین بازتوانی زانو

آمادگی برای ریکاوری

تا چند هفته پس از عمل جراحی، بیمار برای راه رفتن نیازمند عصا و واکر است. به همین دلیل باید نسبت به تهیه آن پیش از عمل اقدام نماید.تا مدتی پس از عمل همچنین باید از کارهایی مانند رانندگی، آشپزی و لباس شستن و دیگر فعالیت های روزمره خودداری کرد.

قبل از عمل

انجام عمل جراحی تعویض زانو مستلزم بیهوشی عمومی یا نخاعی است. به منظور پیشگیری از عفونت های پس از عمل، آنتی بیوتیک وریدی قبل، بعد و در طول عمل جراحی به وی تزریق می ‌شود. علاوه بر این برای بی حس کردن زانو و اطراف آن نیز ممکن است از بی حسی های موضعی استفاده شود. تأثیر داروهای بی حسی پس از عمل جراحی از بین خواهد رفت.

در هنگام عمل

به منظور دسترسی به سطوح مختلف مفصل، زانو در حالت خمیده قرار داده می ‌شود. سپس شکافی به طول ۱۵ الی ۲۵ سانتی متر ایجاد می ‌شود و پس از کنار زدن کشکک سطوح مفصلی تخریب شده بریده می شوند.

پس از آن نیز مفصل مصنوعی کار گذاشته می ‌شود و پزشک قبل از بستن شکاف، با تست کردن مفصل از عملکرد درست آن اطمینان حاصل می ‌کند. این عمل ممکن است حدود ۲ ساعت به طول بینجامد.

پس از عمل

پس از عمل، بیمار به مدت ۱ الی ۲ ساعت به اتاق ریکاوری منتقل و سپس برای مدت ۲ الی ۳ روز در بخش بستری بیمارستان استراحت می کند .
برای افزایش جریان خون به عضلات پا و برای پیشگیری از ورم و انعقاد خون، به بیمار توصیه می ‌شود در زمان بستری از حرکت دادن پا و مچ پاغافل نشود. علاوه بر این داروهای ضد انعقاد خون و استفاده از جوراب های مخصوص برای بیمار تجویز می ‌شود که مانع از ورم و انعقاد خون می ‌گردد.
یک روز پس از عمل جراحی، فیزیوتراپیست نحوه صحیح انجام حرکت با زانو تازه را به بیمار آموزش می‌ دهد. پس از ترک بیمارستان نیز انجام حرکات فیزیوتراپی در منزل یا مرکز فیزیوتراپی باید ادامه داده شود. در زمان ریکاوری توصیه می ‌شود دستورات تیم پزشکی درمورد مراقبت از زخم، رژیم غذایی و فعالیت را به طور جدی دنبال کنید.

نتیجه

در بسیاری از افراد عمل جراحی تعویض مفصل زانو بسیار مؤثر است و باعث تخفیف درد و بازیابی حرکات می ‌شود..

۳ الی ۶ هفته پس از عمل جراحی، شخص قادر به انجام فعالیت های روزمره سبک مانند خرید خواهد بود. رانندگی نیز در صورتی که شخص پس از گذشت ۳ هفته قادر به خم کردن زانو و کنترل ماشین باشد و از داروهای خواب آور استفاده نکند، امکان پذیر خواهد بود ولی اگر زانوی راست عمل شده باشد بهتر است رانندگی شش هفته پس از جراحی شروع شود.

پس از دوره ریکاوری فرد قادر به انجام فعالیت های سبک و مختلف از قبیل پیاده روی، شنا و دوچرخه سواری خواهد بود، اما توصیه می ‌شود از انجام فعالیت های سنگین مانند دویدن، اسکی، تنیس و ورزش هایی که مستلزم پرش هستند پرهیز گردد.

دکتر غلامرضا نادری متخصص ارتوپدی ، آرتروسکوپی ، آرتروپلاستی و فلوشیپ جراحی مچ پا در تهران

مقالات مرتبط
مشاهده مقالات بیشتر
مقالات پیشنهادی
مشاهده مقالات بیشتر